پیام ویژه

آخرين مطالب

کلید خروج از رکود عمیق چیست؟ يادداشت

  بزرگنمايي:

پیام ویژه - کلید خروج از رکود عمیق چیست؟
٨٩
٠
لینک کوتاه در کلیبرد کپی شد! http://akhr.ir/5810473
-->
تجارت فردا / متن پیش رو در تجارت فردا منتشر شده و انتشار آن به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست
فرهاد خان‌میرزایی| اقتصاد ایران در حال تجربه کردن عمیق‌ترین رکود تورمی طی پنج دهه گذشته است. اعمال تحریم‌های اقتصادی با شدت قابل توجه، در کنار افزایش آسیب‌پذیری اقتصادی کشور به دلیل تشدید مشکلات در حوزه‌های مختلف اعم از بانک و بودجه و همچنین نوع سیاستگذاری اتخاذشده در مواجهه با شوک تحریم که در بخش‌هایی هم‌راستا و در جهت تشدید اثرگذاری تحریم بوده است، سبب شده است تا عمق و شدت اثرگذاری این شوک به اقتصاد ایران بیشتر شود.
به علاوه، در حالی که در مواجهه با رکود اقتصادی هدف اصلی و اولیه باید تنظیم سطح تولید ناخالص داخلی کشور و جلوگیری از افت شدید آن باشد، سیاستگذاری در کشور عمدتاً متوجه تورم و آثار رفاهی آن از مسیر مداخله در وضعیت بنگاه‌های اقتصادی بوده است.
در واقع، در حالی که سیاستگذاری در خصوص مواجهه با تحریم‌های اقتصادی باید ناظر بر تسهیل شرایط فعالیت‌های اقتصادی به منظور مواجهه و تسریع در تعدیل شرایط بنگاه‌های اقتصادی با محیط جدید اقتصاد کلان کشور باشد، با این حال عدم درک محیط جدید اقتصاد کلان کشور و سیاستگذاری‌های صورت‌گرفته به ویژه در حوزه قیمت‌گذاری در بازارهای مختلف باعث شد تا فرآیند تعدیل شرایط بنگاه‌های اقتصادی با کندی بیشتری همراه شود.
به علاوه در حالی که در یک اقتصاد متعارف، ابزارهای سیاستگذاری در مواجهه با رکود سمت تقاضا در جهت تحریک تقاضا به منظور جلوگیری از شدت یافتن رکود به‌کار گرفته می‌شود، محدودیت در این ابزارها و همچنین نبود چارچوب روشن از مجموعه اقدامات هماهنگ و سازگار باعث شد تا سیاستگذاری موثری در مواجهه با رکود جاری به کار گرفته نشود. این شرایط باعث شد تا به دلیل افت تولید ناخالص داخلی و همچنین عدم توجه به لزوم تناسب بین ابزار مورد استفاده با اهداف سیاستی، اهداف رفاهی مدنظر سیاستگذار نیز محقق نشود.
مجموعه عوامل اثرگذار در رکود جاری را می‌توان ذیل دو دسته از عوامل سمت عرضه و تقاضا دسته‌بندی کرد.
در سمت عرضه، قیمت‌گذاری دولت، افزایش سرمایه در گردش مورد نیاز بنگاه‌های اقتصادی، محدودیت‌های مقداری در دسترسی به مواد اولیه و کالاهای واسطه‌ای به دلیل تشدید تحریم‌ها و افزایش هزینه بنگاه‌های اقتصادی از جمله عوامل اثرگذاری بر کاهش سطح فعالیت بنگاه‌های اقتصادی بوده است.
در سمت تقاضا نیز کمبود تقاضای موثر نقش اصلی را در کاهش فعالیت اقتصادی بنگاه‌ها داشته است. تقاضای بنگاه‌های اقتصادی را می‌توان ذیل دو دسته تقاضای داخلی و تقاضای خارجی طبقه‌بندی کرد که در ادامه سازوکارهای اثرگذار بر این دو دسته مورد بررسی قرار می‌گیرد.
تقاضای داخلی را می‌توان ذیل سه دسته تقاضای خانوار، تقاضای بنگاه‌ها و تقاضای دولت طبقه‌بندی کرد. افزایش قابل توجه تورم و عدم تعدیل دستمزدها در بخش اسمی و حقیقی اقتصاد باعث شد تا میزان درآمد حقیقی خانوارها کاهش یابد. کاهش در میزان درآمد حقیقی خانوارها باعث تعدیل در مصرف خانوار می‌شود. شدت تعدیل در مصرف خانوار به میزان پس‌انداز و همچنین چشم‌انداز افت در درآمد حقیقی بستگی دارد. با این حال به نظر می‌رسد با توجه به اینکه چشم‌انداز مشخصی برای برون‌رفت از شرایط جاری و بازگشت سطح درآمد حقیقی خانوار به سطوح پیش از رکود وجود نداشته باشد، این افت در درآمد حقیقی به صورت غیردائمی تلقی نشده و همین امر افت در مصرف خانوار را باعث می‌شود.
مولفه بعد تقاضای بنگاه‌ها از یکدیگر در زنجیره تولید است. طی حدود دو سال گذشته با افزایش قابل توجه سطح عمومی قیمت‌ها نه‌تنها میزان سرمایه در گردش مورد نیاز بنگاه‌های اقتصادی برای خرید کالا و مواد اولیه افزایش یافته بلکه از سوی دیگر به دلیل افزایش در عدم قطعیت‌های اقتصادی میزان منابع نقدی مورد نیاز برای مبادلات مالی بنگاه‌ها با یکدیگر نیز افزایش یافته است. با افزایش میزان منابع مورد نیاز برای سرمایه در گردش و عدم تسهیل پولی متناسب با افزایش تقاضای منابع مالی در اقتصاد، سطح تقاضای موثر بنگاه‌های اقتصادی از یکدیگر کاهش یافت و همین امر باعث کاهش سطح فعالیت‌های اقتصادی می‌شود. در واقع در مقام مقایسه، سرمایه در گردش مانند درآمد حقیقی خانوارهاست که افت حقیقی آن باعث شده است تا سطح تقاضای بنگاه‌های اقتصادی کاهش یابد. مولفه سوم در تقاضای داخلی، تقاضای دولت است. در حالی که در شرایط رکودی و در نبود انگیزه در بخش خصوصی برای سرمایه‌گذاری مخارج دولت ذیل مخارج جاری و سرمایه‌گذاری نقش مهم و موثری در شکل‌گیری تقاضا دارد با این حال به دلیل نبود ابزارهای کافی برای تامین مالی، دولت فاقد سیاستگذاری مالی بوده است. وابستگی بودجه دولت به درآمدهای نفتی و افت قابل توجه این درآمدها باعث شد تا منابع بودجه‌ای دولت با تنگنا مواجه شود.
در حالی که ابزارهای مالی مانند انتشار اوراق بهادار می‌تواند باعث افزایش منابع بودجه عمومی و به دنبال آن جبران بخشی از افت درآمدهای حقیقی شود، به دلیل عدم توسعه بازار بدهی در ایران از جهت عمق بازار و عدم سیاستگذاری بانک مرکزی در بازار بدهی ذیل عملیات بازار باز، وابستگی نرخ سود اوراق بدهی به میزان انتشار اوراق بالاست و همین امر باعث می‌شود تا امکان انتشار قابل توجه اوراق بدهی در مقیاس مورد نیاز برای بودجه دولت وجود نداشته باشد.
نبود ابزار مالی در کنار محدودیت در استفاده از سایر ابزارهایی که می‌تواند فضای مالی دولت را توسعه دهد باعث شد تا در سال جاری بودجه دولت با افت قابل توجه حقیقی مواجه شود به طوری که رشد اسمی بودجه دولت کمتر از 10 درصد بوده که همین امر باعث می‌شود، مخارج دولت نیز با افت شدید حقیقی مواجه شود. به علاوه به دلیل عدم توسعه بازار بدهی و عدم تنظیم مناسب از انتشار اوراق بدهی، سررسید بخشی اوراق منتشرشده از سوی دولت دو یا سه‌ساله بوده است.
سررسیدهای با افق چندساله اگرچه در بودجه دولت رقم اسمی مشخصی دارند با این حال میزان تنزیل‌شده این اوراق و میزان حقیقی مخارجی که می‌توان به وسیله آنها انجام داد کمتر از مقادیر اسمی است. به طوری که اگر حفظ قدرت خرید به صورت سالانه 15 درصد در نظر گرفته شود و افق انتشار اوراق نیز سه‌ساله باشد میزان قدرت خرید اوراق 50 درصد کاهش می‌یابد و از این‌رو حتی بخشی از بودجه 386 هزار میلیاردتومانی سال جاری نیز که در شکل غیرنقدی و به صورت اوراق است میزان تقاضای موثر کمتری می‌تواند ایجاد کند.
تقاضای خارجی که همان صادرات است متاثر از سیاست‌های ارزی و تجاری در داخل و همچنین شرایط بین‌المللی در دسترسی به بازار کالاهای صادراتی است. طی یک سال گذشته سیاستگذاری واحد و منسجمی در خصوص سیاست‌های ارزی و تجاری صورت نگرفت.
اعلام ممنوعیت در خصوص صادرات اقلام مختلف و تغییر در این ممنوعیت طی سال گذشته، اعلام ممنوعیت در صادرات ریالی، تغییر در نحوه ایفای تعهدات ارزی و بازگشت ارز حاصل از آن از جمله سیاست‌هایی بوده است که طی حدود دو سال گذشته نااطمینانی در فضای تجارت خارجی کشور را به منظور استفاده حداکثری از ظرفیت تجارت خارجی کشور ناشی از افزایش قابل توجه در نرخ ارز تضعیف کرده است.
از این‌رو به نظر می‌رسد عوامل مختلف اثرگذار بر تقاضای اقتصادی به دلیل آنکه تابع هدف سیاستگذار عمدتاً متوجه تورم و آثار رفاهی آن بوده است، متمرکز بر تعدیل شوک بر تولید ناخالص داخلی و جلوگیری از تشدید آن نبوده و همین امر باعث شده است تا رکود جاری عمق و شدت بی‌سابقه‌ای پیدا کند.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

اسامی 14 نماینده مجلس یازدهم مبتلا به کرونا

کشف 13 جلیقه آغشته به تریاک در گمرک

کتابخانه ملی ایران به مدت 10 روز تعطیل شد

ویژگی های کرونای جهش یافته از زبان جهانپور

آیین‌نامه سامانه حقوق و مزایا به هیئت دولت رفت

سافت بانک در پی فروش سهام آرم هولدینگز

تولید ربات‌های ظریف با قابلیت نصب کابل

درگیری لفظی روحانی و قالیباف در جلسه سران قوا

پیام‌ توافق نظامی تهران-دمشق؛ ایران هزینه سنگینی به رژیم صهیونیستی تحمیل می‌کند

فرصت 10 روزه دولت برای لغو مصوبه مشروط شدن پرداخت یارانه به نوزادان

بگویید اصلاح‌طلبان هم بیایند و مجوز بگیرند

وضعیت قرنطینه سوالات آزمونهای سراسری

کارکنان پالایشگاه گاز بیدبلند در سلامت کامل هستند

سند همکاری ایران و چین دست آمریکا را برای فشار به تهران می‌بندد

سونامی ادعاهای نادرست ترامپ در دوران ریاست‌جمهوری‌اش

تأیید مشخصات بیش از 16 هزار خودرو عمومی برای تبدیل به گازسوز

حکم قصاص برای قهوه ‌چی متهم به قتل

تازه‌ترین آمار کرونا در جهان

دعوای بچگانه خون به پا کرد

شناسایی عوامل تخریب شیشه خودروها در سرخرود مازندران

هر آنچه باید درباره عرضه اولیه «غزر» بدانید

احتمال توقف الکترونیکی کردن عوارض آزادراه‌ها

ارزان‌ترین تبلت‌های بازار چقدر قیمت دارند؟

استقبال ماورای انتظار از دوربین کانن R6 و EOS R5

درجه‌بندی سنی بازی Age of Empires III: Definitive Edition مشخص شد

5G در ایران به آخرین مرحله فاز آزمایشی رسید

جایگاه نخست فارس در ارسال طرح های متقاضیان تسهیلات کسب و کارهای آسیب دیده از کرونا به بانک های عامل

مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی هرمزگان: توسعه و تشکیل تعاونی های دانش بنیان و توسعه و عمران سبب افزایش سهم تعاونی ها می شود

نه از اصلاح طلبی عبور می‌کنیم نه از آن عقب می‌نشینیم

تست کرونای فرشید باقری منفی شد

بیانیه اتحادیه اروپا در سالگرد برجام| بورل: نباید تصور کرد فرصت دیگری برای حل جامع موضوع هسته‌ای ایران پیش خواهد آمد

شهرداری در اعلام محدودیت تهران به تعهدات قانونی عمل کرده است

آغاز ورود کمیسیون فرهنگی به موضوع فضای مجازی

صحبت‌های کرونایی معاون وزیر بهداشت درباره برگزاری مراسم محرم

کلاهبرداری قاتل از داخل زندان

ادامه جولان کرونا در کشور؛ 25 استان در وضعیت قرمز و هشدار

اخطار به 10 مرکز تجاری پر ازدحام تهران بخاطر عدم رعایت پروتکل‌های بهداشتی

دریاچه ارومیه چگونه احیا شد؟

10 قانون استفاده از ماسک

ویدئویی از جمع آوری ماسک های استفاده شده توسط عده ای نامعلوم و بسته بندی آن

کدام صنوف تهران تعطیل می‌شوند؟

باید های خرید در شرایط کرونایی

وزارت بهداشت فهرست کالاهای «تبلیغ ممنوع» را اعلام کرد

عقب نشینی سازمان تبلیغات اسلامی استان تهران درباره مراسم های مذهبی

شیوع دوباره کرونا تردد خودروها را در پایتخت کاهش داد

مهلت بازگشت ارز صادرات 4 ماه پس از صدور پروانه صادراتی شد

ربیعی: مبادلات تجاری ایران و ونزوئلا مانند سایر کشورها است

قیمت طلای 18 عیار در آستانه یک میلیون تومان

ثروت عظیمی که در حال تاراج است

در جلسه کمیسیون عمران با وزیر راه و شهرسازی چه گذشت؟