پیام ویژه

آخرين مطالب

سرمقاله شرق/ کارکرد و کارآمدی دولت‌ها ‌ يادداشت

سرمقاله شرق/ کارکرد و کارآمدی دولت‌ها ‌
  بزرگنمايي:

پیام ویژه - شرق / « کارکرد و کارآمدی دولت‌ها ‌ » عنوان سرمقاله روزنامه شرق به قلم عیسی منصوری است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:
زنبور عسل را نماد سلامت محیط زیست می‌دانند. زنبور عسل به طور طبیعی مناطقی با گیاهان دارای کیفیت گل‌دهی و خوشبویی بیشتر را ترجیح داده و عسل بهتری به دست می‌دهد. این یعنی زنبور ترجیحات خود را به‌تدریج در قالب انتخاب گیاهان مطلوب خود و کمک بیشتر به گرده‌افشانی آنها نشان می‌دهد که عملا به پدیده‌ای به‌ نام «انتخاب طبیعی» منجر می‌شود. این الگوی ذهنی، شکل‌گیری رویکرد انتخاب طبیعی و اقتصاد آزاد را در پی دارد. فون‌هایک، دانشمند نوبلیست اقتصاد، نیز بر همین منوال بازار را یک انتزاع اجتماعی می‌داند که خودبه‌خود شکل می‌گیرد، بشرساخت نیست و بنابراین قابل برنامه‌ریزی هم نیست؛ پس نباید در آن «دخالت» کرد.‌در یکی از تعطیلات گذشته برای خرید عسل تازه به یک واحد زنبورداری در منطقه‌ای جنگلی رفتم. زنبوردار از مشکل خود پس از استقرار دکل تقویت امواج شبکه موبایل صحبت کرد که سبب می‌شود زنبورها مسیر بازگشت خود به کندو را گم کنند؛ به‌همین‌دلیل نیز تعداد درخور‌توجهی از زنبورهای خود را از دست داده است و تعداد کندوهایش کاهش یافته‌اند. برای مدیریت مسئله، زنبوردار مجرب از روشی بهره گرفت که در آن از یک ماده معطر طبیعی استفاده می‌شود و زنبورها را در بازگشت هدایت می‌کند. برخی دانشمندانِ اخیرتر مانند جان‌ مک‌میلان این نوع «مداخله» (و نه دخالت) در اقتصاد را بازآفرینی بازار نامیده‌اند. بازارها ناب نیستند و همیشه با مشکل ذی‌نفعانی مواجه هستند که با تعریف قواعد فرعی یا دخالت مستقیم مانند دکل موبایل سبب اختلال در کارکرد آنها می‌شوند.‌نظام اجرائی اقتصادی کشور، متأثر از نگاه اقتصاد آزاد دهه 40 شمسی، در نقطه تماس با بخش خصوصی از چهار ابزار اصلی استفاده می‌کند: صدور مجوز، قرارداد با پیمانکار یا مشاور و پرداخت وام. با وجود آنکه بازیگران آن مدعی دخالت‌نکردن دولت در اقتصاد هستند، در هر چهار ابزار «یکی از طرفین، دولت است». منافع در مقررات‌گذاری و تدوین اسناد قانونی (مانند قرارداد) به طور بدیهی به سوی طرف دولت سوگیری دارند و در ماهیت زمینه فساد‌زایی دارند. مهم‌تر آنکه این ابزارهای مدعی دخالت‌نداشتن دولت در بخش خصوصی، در دوره‌هایی که همراه با رشد اقتصادی نیست، کارکرد خود را از دست می‌دهند یا اثربخشی کمتری دارند. 
دوره شیوع کرونا تجربه دیگری از میزان کارآمدی این ابزارهاست. ‌بنا به تجربه دولت‌های اثربخش در دو دهه اخیر، بخش اعظم نقش‌آفرینی دولت باید در حوزه اصلاح و تکمیل بازارها و تسهیل روابطی اقتصادی باشد که «دو طرف آن بخش خصوصی است». اگر از فردا گشایش در سرمایه‌گذاری خارجی داشته باشیم، یک سرمایه‌گذار خارجی در بخش نساجی به کجا باید مراجعه کند که دولتی نباشد و تخصص به‌هم‌رسانی (Match Making) طرفین خارجی و داخلی در صنعت نساجی را داشته باشد؟ در روش‌های جدید، دولت‌ها با پرهیز از مواجهه مستقیم با بنگاه‌ها، به حل مشکلات مشترک آنها از طریق ایجاد نهاد می‌پردازند؛ مثلا اگر در توسعه بازار خارجی رشته صنعتی نساجی ضعف وجود داشته ‌باشد، نهاد اتصال به بازار اختصاصی آن صنعت، در بخش خصوصی، ایجاد می‌شود. نقش آن مانند ماده معطر فرد زنبوردار است؛ اما قواعد این نوع از نقش‌آفرینی دولت در ایران شکل نگرفته‌ است. در مواردی هم که ردی از این نوع نقش‌آفرینی وجود دارد، به‌دلیل وجود عینک سیاست‌گذاری نوع ماقبل، استفاده دیگری از آن می‌شود. اصطلاح «کمک فنی-اعتباری» در ابتدا دقیقا با معنای کمک به ایجاد و توسعه نهادهای مکمل بازار و حمایت مستقیم از تکمیل حلقه‌های مفقوده و ضعیف بخش خصوصی وارد ادبیات سیاست‌گذاری کشور شد؛ اما به منبعی به‌عنوان یارانه سود تسهیلات تبدیل شد؛ یعنی در خدمت یکی از ابزارهای چهارگانه قرار گرفت. ماهیت این ابزارهای چهارگانه در تناظر با تمرکزگرایی بیشتر در توزیع منابع نیز هست و حتی سبب حذف ساختارهای متعارف نیز می‌شود. به‌تازگی مشاهده می‌شود که یکی از سازمان‌های سیاست‌گذار ملی مستقیما درگیر افتتاح اغلب طرح‌های بزرگ کشور است؛ به‌گونه‌ای‌که خود مجری آن بوده است. دولت‌ها در کشور بدون تغییر نقش، در تله ابزارهای چهارگانه گرفتار می‌شوند که اثربخشی آنها به‌ویژه در شرایط مبتلابه کشور (با رشد اقتصادی پایین) در دهه‌های اخیر، بسیار کم است. سازمان‌های سیاست‌گذار ملی نیز به‌جای نوآوری، با هرگونه نوآوری سیاستی به‌صورت سیستمی مقابله کرده و دولت‌ها را به ایستایی وامی‌دارند. نتیجه آنکه در پاییز دولت‌ها، جوجه‌های کمتر از انتظاری برای شمردن وجود دارند و این بهانه هجمه‌ جناح‌های سیاسی می‌شود. ای‌ کاش به‌جای اقدامات غیربنیادی، اصلاح قواعد بازی (در تقنین و اجرا) با لحاظ تجارب و بازخوردهای میدانی در دستور کار قرار گیرد.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

تاکید تولیت آستان قدس رضوی بر ضرورت توجه بیشتر به معارف رضوی در آثار سینمایی و تلویزیونی

وزارت صمت به کدام سمت می رود؟

هشدار شدید مقتدی الصدر به نتانیاهو درباره هرگونه ارتباط با عراق

هنگامه شهیدی به مرخصی آمد

جزئیات جلسه متقاضیان استیضاح "زنگنه" در دفتر قالیباف

عراق: گذرگاه های مرزی به روی زوار ایرانی بسته است

18 جنگنده چینی از تنگه تایوان گذشتند

جاده کرج - چالوس یک طرفه شد

جزئیات ماجرای حضور برخی زوار اربعین در مرز شلمچه

مرز مسافری بین‌المللی شلمچه بسته است

حریرچی: دیگر نارنجی و زرد نداریم؛ کل کشور در وضعیت قرمز قرار دارد

هشدار درباره افزایش نقدینگی

وضعیت اقتصادی کشور در دوران دفاع مقدس چگونه بود؟

فعلا خودرو نخرید

سونی سه بازی بزرگ PS5 را به PS4 هم می‌آورد

گلکسی زد فلیپ سفید سامسونگ را ببینید

پتنت جدید هوآوی؛ گوشی هوشمندی با دوربین سلفی زیر نمایشگر

مشکل قطعی شب گذشته اینستاگرام چه بود؟

در جنگ تجاری آمریکا و چین، نوبت به شرکت تنسنت رسید

دستبند Amazfit Band 5 رسما معرفی شد

سرگردانی کارگران معترض

پشت‌پرده توافق «امارات و اسرائیل»

بولتون، مشاوری در آستانه محکومیت

پیروزی جو بایدن چه تغییری در رابطه ایران و آمریکا ایجاد خواهد کرد؟

سایه بایدن بر توافق اعراب و اسرائیل

رونمایی از سرمربی جدید حریف پرسپولیس + عکس

از برانکو چه آموختیم؟

ایلهان عمر: ترامپ از اعتماد عمومی سوء استفاده کرده است

غریب آبادی: عربستان در بحث هسته‌ای همان راه رژیم صهیونیستی را می رود

دومینیک راب: از برجام رویگردان نمی شویم

رژیم صهیونیستی برای دومین بار مجبور به اعمال قرنطینه سراسری شد

ترامپ خواستار “آموزش میهن‌پرستانه” در مدارس آمریکا شد

پاکسازی خیابان ولی عصر از فیلتر سیگار

دستور سرپرست صمت برای کنترل قیمت‌ها

واکنش وزیر کشاورزی به افزایش قیمت تخم‌مرغ

توییت قالیباف درباره‌ی توافق بحرین و امارات با اسرائیل

ماجرای شنیده شدن صدای انفجار در شرق تهران

با افرادی که ماسک نمی‌زنند چگونه رفتار می‌کنید؟

توصیه‌های جدی مردم، کادر درمان و مبتلایان به کرونا

با یک تیر 2 نشان بزنید

تصاویری از آتش در میان نخل های سیستان و بلوچستان

آخرین آمار از کرونا در کشور؛ تعداد مبتلایان روزانه روند صعودی گرفت

نجات معجزه آسای مرد جوان پس از داخل چاه 35 متری

لحظه دستگیری سارقان زورگیر در قزوین

رکورد معاملات هفتگی در نیما شکسته شد

مرغ ١٠٠٠ تومان ارزان شد

آنچه در روزهای پرنوسان بازار بورس گذشت

تصمیم مهم برای ترخیص کالا‌های اساسی از گمرک

وامی برای خرید 6 متر و 90 سانتی متر خانه!

ابهام در علت حذف استاندارد اجباری برنج