پیام ویژه

آخرين مطالب

سرمقاله فرهیختگان/ عبور از چالش با مکتبِ نوسازی در آستانه انتخابات 1400 يادداشت

سرمقاله فرهیختگان/ عبور از چالش با مکتبِ نوسازی در آستانه انتخابات 1400
  بزرگنمايي:

پیام ویژه - فرهیختگان / « عبور از چالش با مکتبِ نوسازی در آستانه انتخابات 1400 » عنوان یادداشت روزنامه فرهیختگان به قلم کمیل سوهانی است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:
ژان پل سارتر، فیلسوف فرانسوی در جایی گفته است وقتی انسان امکان ارتکاب خطاهای گوناگون را دارد، چرا گاهی بر یک خطا اصرار می‌ورزد؟
هفته گذشته جو بایدن، رئیس‌جمهور آمریکا در سخنرانی صدمین روز دولت خود جمله‌ای گفت که به‌نظر می‌رسد آغازی بر پایان نوعی از سیاست اقتصادی 40 ساله در آمریکا باشد. او خطاب به مردم آمریکا گفت:
"My fellow Americans, trickle-down economics has never worked."
«هموطنان آمریکایی من، اقتصاد قطره‌چکانی هیچ‌وقت کار نکرده است.» نظریه اقتصادی قطره پایین یا قطره‌چکانی به‌طور خلاصه به این موضوع می‌پردازد که دولت موظف است مزایای اقتصادی و تخفیف‌های مالیاتی برای شرکت‌های بزرگ و ثروتمندان در نظر گیرد، چراکه با رشد این افراد و شرکت‌ها، ثروت مانند قطره‌هایی که خودبه‌خود به پایین می‌ریزد از سمت آنها به سمت طبقات فرودست جامعه سرازیر شده و نهایتا رشد ثروتمندان موجب خیر همگانی می‌شود و این یعنی خلاصه سیاست اقتصادی نئولیبرال.
این اظهارنظر صریح بایدن یعنی آغاز عبور از 40سال سیاستگذاری اقتصادی نئولیبرال در آمریکا. البته موضوع این یادداشت نه بررسی صدق عملکرد 100روزه بایدن است و نه بررسی وضعیت اقتصادی آمریکا، بلکه هدف از نقل این موضع‌گیری اقتصادی، بیان شاهدی تازه است بر ابدی نبودن نظریه‌های اقتصادی در عرصه حکمرانی.
نگاهی به 30سال سیاستگذاری اقتصادی پس از جنگ در ایران نشان می‌دهد دولت‌های مختلف علی‌رغم شعارهای در ظاهر کاملا متفاوت اما همگی بر یک ریل اقتصادی حرکت کرده‌اند؛ ریلی که مرحوم هاشمی‌رفسنجانی بعد از جنگ آن را ایجاد کرد و به دلایل گوناگون وابستگی به این مسیر طی‌شده در جامعه ایرانی به‌حدی است که باقی بازیگرانِ عرصه سیاست هم به‌ناچار درون این زمین بازی کرده و می‌کنند. مرحوم هاشمی نه نظریه‌پرداز اقتصاد و توسعه بود و نه ادعایی بر ارائه الگویی تازه در مسیر توسعه کشور داشت. سیاست تعدیل اقتصادی او شامل مجموعه‌ای از تغییرات ساختاری مانند اصلاح سیاست‌های تجارت بین‌المللی، اصلاح نظام مالیاتی، خصوصی‌سازی، کاهش دخالت دولت در نظام مالی و... بود که ازسوی بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول پیش از این به کشورهای در حال توسعه زیادی در ازای پرداخت وام و کمک به این دولت‌ها پیشنهاد شده بود. این پیشنهادها در دل نظریه تکامل‌گرای جامعه‌شناختی کلانتری به‌نام «مکتب نوسازی» است که موفقیت تغییرات ساختاری به‌منظور تبدیل جوامع سنتی به جوامع مدرن و توسعه‌یافته را منوط به تغییر در همه شئون سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی می‌داند.
در یک نگاه کاملا خوش‌بینانه به‌نظر می‌رسد، پذیرش مسیر حرکت اقتصاد کشور بر ریل سیاست‌های تعدیل اقتصادی بانک جهانی در زمان مرحوم هاشمی، در ابتدا با تغافل نسبت به الزامات فرهنگی، اجتماعی و سیاسی آن بوده است. یعنی غفلت عمدی از اینکه علت موفقیت این سیاست‌ها در برخی کشورها مانند کره‌جنوبی و برزیل پذیرش بی‌چون و چرای همه بسته پیشنهادی است و نه پذیرش گزینشی آن. تلاش‌های تا پایان عمر مرحوم هاشمی و تلاش‌های هشت‌ساله دولت حسن روحانی برای عادی‌سازی روابط با جهان، نشان از آگاهی ایشان از الزامات موفقیت مکتب نوسازی دارد.
مسیر توسعه مبتنی‌بر مکتب نوسازی علی‌رغم چالش‌های عمدتا سیاسی ایران در برابر جهان غرب در 30سال گذشته هنوز چارچوب فکری غالب روشنفکران و سیاستگذاران کشور است. جالب آنکه اندیشه و عمل رادیکال‌ترین دولت‌ها در شعار عبور از هاشمی هم دقیقا در دل همین الگوی فکری بوده است. وقتی دولت عدالت‌خواه محمود احمدی‌نژاد با هدف برقراری عدالت به توزیع پول بین اقشار فرودست پرداخت، آگاهانه یا ناآگاهانه از نظریه «پولِ هلی‌کوپتریِ» میلتون فریدمن، بزرگ‌ترین نظریه‌پرداز نئولیبرالیسم تبعیت می‌کرد. فریدمن معتقد است توزیع پول (به‌تعبیر او با هلی‌کوپتر) بین اقشار فرودست موجب رونق گرفتن مصرف در آن سطح از جامعه شده و این مساله نهایتا به رشد اقتصادی در سطح کلان منجر خواهد شد. به این ترتیب دولتی که با پرشورترین شعارهای ضدامپریالیسم کار خود را آغاز کرده بود در اثر غرق‌شدن در چارچوب معنایی مکتب نوسازی در واپسین روزهای عمر، مجدانه به‌دنبال عادی‌سازی روابط خود با غرب و آمریکا بود.
اکنون با نگاهی به مسیر 30ساله طی‌شده، پرسش اساسی این است که عبور از چارچوب فکری «مکتبِ نوسازی» در آستانه انتخابات1400 ممکن است؟ چه ارادتمند به مرحوم هاشمی باشیم و چه رادیکال‌ترین شعارها را علیه ایشان بدهیم، نگاهی به واقعیت گذشته نشان می‌دهد ما به هر دلیل خوب یا بدی نمی‌توانیم شاگرد خوبی برای آموزه‌های مکتب نوسازی باشیم. در واقعیت پذیرش همه الزامات این مسیر از توسعه به هر دلیلی برای ما امکان‌پذیر نیست. در یک نگاه غیرایدئولوژیک و کاملا واقع‌گرایانه بهتر نیست برای مسیری غیر از مسیر مکتب نوسازی برنامه‌ریزی کنیم؟ پرسش اساسی در این مقطع از کاندیداهای ریاست‌جمهوری آینده این است که برای عبور از چالش‌های بی‌فایده و فرسایشی جمع‌زدن بین توسعه از مسیر مکتب نوسازی و ایده‌های انقلابی و ضدامپریالیستی چه برنامه‌ای دارند؟ جمع مکسر بین این دو امر ریشه نابسامانی‌ها و آشفتگی‌های امروز جامعه ایران است. به‌نظر می‌رسد نیاز امروز ما در عرصه حکمرانی شکستن الگوی ذهنی این مکتب و آگاهی از این واقعیت است که کشورهای قدرتمند و توسعه‌یافته‌ای در جهان امروز وجود دارند که مسیر توسعه متفاوتی از الگوهای پیشنهادشده قدرت مسلط جهانی را رفته‌اند و برای پیشرفت و توسعه نیازی به رفت‌وآمد بیهوده میان این دوگانه جمع‌ناشدنی نیست.

لینک کوتاه:
https://www.specialnews.ir/Fa/News/657201/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

سلیمی: حضور تک تک افراد جامعه در پای صندوق رأی ضروری است

قدیمی‌ترین بیمارستان ایران و چند درخواست اساسی از شورای شهر ششم

تاثیر مراقبت کانگورویی و ماساژ در نوزادان نارس

عضو مجلس خبرگان: قهر مردم قهر خداست

همتی: رقیبی جدی در میان 6 نامزد موجود ندارم

همتی: رقیبی جدی در میان 6 نامزد موجود ندارم

کنایه نیش‌دار نماینده مجلس به روحانی

سفیر جدید ایران استوار نامه خود را به بشار اسد تحویل داد

توجه دولت سیزدهم به کاهش "کودک همسری"/لزوم شناخت ماهیت طوایفی که کودک همسری در آنها رواج دارد

دعوت به سراب فریبنده عدالت اجتماعی در انتخابات 1400

پشت پرده ردصلاحیت آیت الله هاشمی فاش شد/ اظهارات وزیر پیشین اطلاعات

ادامه کشتار هدفمند غیرنظامیان قوم هزاره در غرب شهر کابل

ادامه کشتار هدفمند غیرنظامیان قوم هزاره در غرب شهر کابل

نماد فاجعه دموکراسی

ابراهیم‌زاده: اسکوچیچ سیر صعودی خوبی را طی کرده است/ بازیکنان ایران را باور داشته باشیم

تقویت همبستگی داخلی لازمه سیاست خارجی قوی در دولت آینده است

سخنرانی رهبر معظم انقلاب پیش از انتخابات 1400

«مصلحت نظام» و ردصلاحیت هاشمی؟! سخنگوی شورای نگهبان پاسخگو باشد

چرا ادعای قاضی زاده هاشمی علیه ظریف بی اساس است؟/ تصاویر گویاست

کدخدایی در سال 1397: ساده‌انگارانه است فرض کنیم مقامی به شورای نگهبان می‌آید و می‌گوید ایشان رأی می‌آورد و شورای نگهبان هم او را ردصلاحیت کند/ در این صورت اصلاً شورای نگهبان نداریم

گروه هفت درباره برجام بیانیه صادر کرد

واکنش دستیار وزیر اطلاعات به ادعای احمدی‌نژاد

اخبار داغ انتخابات/ عکسِ برعکس از مناظره!

بررسی ارتباط احتمالی سرطان پروستات با یک اختلال روانی

خودکشی کارگر معدن در سیرجان

موتور کلانتری راز پلیدانه‌ای داشت

دستگیری قمه‌کش‌های بازار آهن

مشاهده گونه جانوری «روباه ترکمن» بعد از 30 سال

سرپرست حجاج ایرانی: ایران امسال حاجی ندارد

عاملان آدم‌ربایی به دام افتادند

تعمیرکار موبایل «اخاذ» از آب درآمد

جنازه پیرمرد روستایی گمشده پیدا شد

تندیس نصب شده از شهیده نرجس خانعلی‌زاده در میدان شهر کلاچای گیلان

ضریح منور رضوی غبار روبی ‌شد

زنده‌گیری مار 4 متری در زنجان

سقوط کارگر به داخل سیلوی گچ در قم

گفت‌و‌گو با خانواده کودکان غرق‌شده در «هوتگ»

ماجرای زنی که شوهر و فرزندانش را قتل‌عام کرد

جنایت خونین با به هم خوردن پارتی شبانه

اعدام برای مرد بی‌رحمی که زنی را تکه تکه کرد

دومین مستند انتخاباتی سعید جلیلی

پژمان جمشیدی: من اعصاب نداشتم ژاله ناهار با پیاز می خورد!

مهاجرت چهره‌های معروف به دامن روستا

جزئیات تزریق منابع مالی از درآمدهای سازمان بورس به بازار سرمایه

تأیید و تکذیب گرانی مواد شوینده

زمان پرداخت حقوق مستمری بگیران تامین‌ اجتماعی اعلام شد

نوسانات قیمتی در بازار خودرو کاهش یافت

بارقه های امید در بیت کوین

علت نوسانات قیمت مرغ مشخص شد

جزئیات عرضه اختیار فروش تبعی شستا

© - www.specialnews.ir . All Rights Reserved.