پیام ویژه - چند دانشگاه کشور امروز سوم اسفند برای دومین روز متوالی، صحنه ناآرامیهای دانشجویی و نمایان شدن فضای دوگانه در این محیطهای آموزشی بودند. این ناآرامیها با فرا رسیدن ایام چهلمین روز کشتهشدگان ناآرامیهای دیماه ۱۴۰۴، برگزاری مراسم و تجمع از سوی دو طیف دانشجویان بسیجی و معترضان و آغاز ترم جدید دانشگاهها رخ داد و در بعضی موارد به درگیری فیزیکی میان دانشجویان رسید. در بعضی دانشگاهها یادبودهایی با نام و تصاویر جانباختگان نیز برپا شد.
هرچند درگیری فیزیکی میان دانشجویان در روز دوم اسفند بیشتر مربوط به دانشگاه شریف بود، اما مرور تصاویر منتشرشده از تجمعات دانشجویی روز سوم نشان میدهد که در این روز تعداد بیشتری از دانشگاهها، بیشتر در تهران، درگیر این تجمعات شدند و میزان درگیری فیزیکی میان طرفین هم نسبت به روز دوم اسفند بیشتر شد.
اخبار نشان میدهد که در دانشگاهها معمولاً دو نوع مراسم و اغلب به صورت همزمان برگزار شده است؛ یک مراسم از سوی دانشجویانی که خود را دانشجویان انقلابی مینامند و مربوط به بسیج و هیئتهای دانشجویی هستند و تجمعات دیگر نیز با فراخوانهای اغلب تلگرامی در کانالهای مربوط به دانشجویان شکل میگیرد.
روز دوم: رادیکالتر از آغاز اعتراضات
فضای روز سوم اسفند از لحاظ شکلی و محتوایی متفاوت با روز اول ناآرامیهای دانشگاه بود. اخبار نشان میدهد که در این روز، دانشگاههای صنعتی شریف، تهران، خواجهنصیرالدین طوسی، هنر تهران، بهشتی، امیرکبیر در تهران و دو دانشگاه غیرانتفاعی سجاد و فردوسی مشهد صحنه اعتراض و گاهی درگیری بودند. تصاویر نشان میدهد که تجمعات در دانشگاههای علم و صنعت، شریف، تهران، امیرکبیر و فردوسی مشهد به درگیری فیزیکی میان دانشجویان بسیجی و معترضان رسید.
فیلمهای منتشرشده در کانالهای غیررسمی و همچنین رسانههایی مانند فرهیختگان و مهر نشان میدهد که بخشی از این درگیریها به صورت مستقیم و زد و خورد رخ داد و در نقاطی مانند دانشگاه شریف در مواردی با پرتاب بطری آب، لوازم شخصی و سنگ نیز همراه بود. این فضا تقریباً از حوالی ظهر در دانشگاهها آغاز شد و تا حدود عصر ادامه داشت.
به موازات تجمعات دانشجویان معترض، رسانههای داخلی فیلم و گزارشهایی از برگزاری تجمعات دانشجویان انقلابی در «محکومیت اقدامات آشوبگرانه» را نیز منتشر کردند. بر اساس گزارش کانال تلگرامی روزنامه شریف و کسب اطلاع خبرنگار فرارو از یکی از دانشجویان این دانشگاه، یکشنبه و همچنین شنبه اینترنت همراه تا عصر و پایان ناآرامیها، حداقل در محدوده دانشگاه شریف با اختلال همراه بود.
شعارهای روز دوم تجمعات در دانشگاهها رادیکالتر و صریحتر بود. در این روز نمادها، تصاویر جانباختگان اعتراضات دیماه و پرچم شیر و خورشید در تجمعها دیده میشد که در تمام دانشگاهها یکسان نبود. شعارها نیز طیفی از محتوا را در خود داشت؛ از شعارهای شنیدهشده در سال ۱۴۰۱ تا شعارهای آزادیخواهانه، حمایت از پهلوی، خطاب به افراد، ضدسلطنت و ضداستبداد.
بررسی فیلمهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی نشان میدهد که در بعضی دانشگاهها شعارها متضاد با یکدیگر بودند. پراکندگی شعارها نیز در دانشگاهها یکسان نبود. برای مثال، شعارهای هواداری از جریان سلطنتطلب در دانشگاههای شریف و علم و صنعت پررنگتر بود، اما در فیلمهای دانشگاه هنر این شعارها به چشم نمیخورد و شعارها بیشتر به طیف چپ نزدیک بود.
تصویری از تجمع در دانشگاه هنر - سوم اسفند
روز گذشته خبر یا تصویری از ورود نیروهای امنیتی و انتظامی از خارج دانشگاه به محوطه این محیطهای آموزشی منتشر نشد. صرفاً یک فیلم مربوط به دانشگاه فردوسی مشهد، اما با کپشن ورود نیروهای پلیس به دانشگاه، در شبکههای اجتماعی فراگیر شد که به علت مشخص نبودن صدا و تصویر یا نشانهای مبنی بر حقیقت داشتن این ادعا، فرارو قابلیت تأیید آن را ندارد. اما در یکی از تصاویر که گفته میشود به دانشگاه تهران مربوط بوده، استفاده از اسپری اشکآور در درگیری مشخص است.
در گزارش ایسنا از مشهد آمده که در پایان تجمعات مربوط به دانشگاه فردوسی، یک دانشجو بازداشت شد، اما تا لحظه تنظیم این گزارش، خبر رسمی یا غیررسمی از بازداشت دانشجویان در دانشگاههای دیگر در رسانهها منتشر نشده است.
ماجرای درگیری در شریف
در اولین روز بازگشایی دانشگاهها، وقایع دانشگاه شریف بیشتر مورد توجه قرار گرفت، چرا که میزان درگیری در آن بیشتر بود. بسیج دانشجویی و انجمن اسلامی دانشگاه شریف، شامگاه دوم اسفند بیانیههایی درباره آنچه در محوطه این دانشگاه گذشت منتشر کردند که بخشهایی از آنها با یکدیگر مطابقت و بخشهایی نیز تفاوت دارد.
انجمن اسلامی میگوید از ابتدا قرار بوده است که تجمع سکوت مقابل سلف البرز در این دانشگاه برگزار شود: «با فرارسیدن ساعت ۱۲ ظهر شنبه، جمعی کثیر از دانشجویان با لباسهای مشکی و با همراه داشتن عکس کشتهشدگان در فضای مقابل سلف البرز جمع شدند. جمعیت برای دقایقی در سکوت ایستاده بودند و سپس با روشن کردن شمع و آغاز تحصن، سوگواری خود را ادامه دادند.
پس از گذشت مدتی اما، معاونت فرهنگی دانشگاه در رفتاری بدون پیشینه، نخست اقدام به پخش قرآن و سپس موسیقیهای غمگین از بلندگوهای دانشگاه کرد. با این وجود، در حین پخش موسیقی، دانشجویان حاضر ضمن گفتوگو، از معاونت فرهنگی درخواست کردند تا برای حفظ سکوت، صدای موسیقی قطع گردد.
علیرغم پذیرش این درخواست از سوی معاونت فرهنگی، تنها اندکی پس از پایان پخش موسیقی و در میانه پخش اذان ظهر از بلندگوهای مسجد دانشگاه، بلندگوهای مجاور محل تحصن (نصبشده روی دیوار خارجی ساختمان ابنسینا) شروع به پخش اذان با صدای بلند کردند؛ اقدامی که بار دیگر تحصن سکوت را بر هم زد و با نارضایتی دانشجویان مواجه شد.
با بر هم خوردن تحصن سکوت، دانشجویان ضمن ابراز نارضایتی خود از مواجهه صورتگرفته، تجمعی را در همان محل، مقابل سلف، آغاز کردند. مدتی پس از شروع تجمع، جمعیت به موازات ساختمان امور تغذیه به سمت جنوب دانشگاه حرکت کردند. پس از نزدیک شدن به سردر اما، دانشجویان عضو هیئتالزهرا و بسیج شریف به صورت سازمانیافته در مقابل معترضان صف کشیدند و اقدام به تقابل با آنها کردند.»
تجمع دانشجویان بسیجی در دانشگاه شریف
بسیج دانشجویی نیز در بیانیهای جداگانه، روایت خود را از وقایع این روز ارائه کرد که در بخشی از آن آمده است: «جمعیت شبهعزادار که در تلاش برای رسیدن به سردر دانشگاه هستند و با حضور دانشجویان انقلابی مواجه شدهاند، تلاش برای درگیری و عبور از جمعیت آنها دارند که منجر به درگیریهای پراکنده میان دو گروه میشود.
ساعت ۱۳:۱۹ | تقسیم شدن جمعیت و حضور اساتید
گروهی از شبهعزاداران فحاش که عبور از مسیر اصلی را ممکن ندیدند، سعی دارند تا از خیابان کنار ساختمان ریاست به سردر دانشگاه برسند که با صف بستن دانشجویان انقلابی از عبور آنها جلوگیری میشود. در همین زمان برخی از اساتید از جمله دکتر تجریشی، دکتر بهمنآبادی، دکتر ابوالحسنی، دکتر فردمنش و دکتر فخارزاده با دقایقی حضور در فاصله میان دو گروه، سعی در گفتوگو با طرفین و جلوگیری از درگیری دارند.
ساعت ۱۳:۳۰ | شعارهای ناهنجار
شعارهای جمعیت شبهعزادار تندتر و وقیحتر از قبل ادامه مییابد که از بیان این شعارها معذوریم. در مقابل، شعارهای «حیدر، حیدر»، «الله اکبر»، «یا مرگ یا خامنهای» و دیگر شعارهای آیینی از جمله سرود «ای ایران، ای مرز پرگهر» از سوی جمعیت دانشجویان انقلابی سر داده میشود.
ساعت ۱۴:۳۷ | رفتارهای هنجارشکنانه
درگیری لفظی با شعارهای طرفین به صورت پیوسته ادامه مییابد. در میان شعارها، شبهعزاداران برای عبور از جمعیت به قسمت خواهران هجوم میآورند و شعارهایی توهینآمیز علیه حجاب و ارزشهای اسلامی سر میدهند. پس از دقایقی، تجمعکنندگان با پرتاب سنگ و بطری به سمت دانشجویان انقلابی روزهدار، شعارهای وقیحانه خود را ادامه میدهند. به کمک نیروهای حراست، چاقوی دو تن از شبهعزاداران گرفته میشود. در خلال این درگیریها، تعدادی از دانشجویان انقلابی دچار جراحت میشوند و دو نفر از آنها به علت برخورد سنگ با سر به بیمارستان منتقل شدند.
ساعت ۱۵:۳۰ | تنها تبادل شعار
تنشها کاهش مییابد و دو گروه به رد و بدل کردن شعارها بسنده کردهاند. شعارهای هنجارشکنانه توسط گروهی قریب به ۶۰ نفر سر داده میشود و جمعیت نزدیک به ۱۷۰ نفر با فاصله اندک به تماشا ایستادهاند.» این تجمع حدود ساعت ۱۷ پایان یافت.