پیام ویژه - آهوهای خارک، نماد حیاتوحش این جزیره، در پی هراس ناشی از انفجارها به خیابانها آمدهاند و تصاویر منتشرشده در فضای مجازی، پناه آوردن آنها به کنار مردم را نشان میدهد.
صدای انفجار، آهوهای جزیره را به خیابانها کشاند. فیلمی که این روزها در فضای مجازی دستبهدست میشود، آهوهای زیبای جزیره خارک را نشان میدهد که هراسان از صداهای مهیب حملات، از زیستگاه خود فاصله گرفته و به خیابانها و کنار مردم پناه آوردهاند.
پیشتر هم اعلام شده بود که در پی حملات آمریکا به جزیره خارک، تاکنون تلف شدن ۲۵ رأس آهو به صورت رسمی تأیید شده است، اما مسئولان سازمان حفاظت محیطزیست میگویند شمار تلفات بیش از این آمار است و بررسیها برای برآورد دقیق خسارتهای وارد شده همچنان ادامه دارد.آهوهای خارک که سالهاست به یکی از شناختهشدهترین نمادهای حیاتوحش این جزیره تبدیل شدهاند، اکنون بیش از هر زمان دیگری آسیبپذیر شدهاند؛ بهویژه آنکه بسیاری از پیامدهای جنگ بر حیاتوحش، نه در همان روزهای نخست بلکه در ماهها و حتی سالهای بعد آشکار میشود.
جزیره خارک با وسعت تقریبی دو هزار و ۲۰۰ هکتار در ۴۶ کیلومتری بندر بوشهر و ۳۷ کیلومتری بندر گناوه قرار دارد و جزیره کوچک خارکو نیز با طول حدود چهار و نیم کیلومتر و عرض ۷۰۰ متر، در پنج کیلومتری شمال آن واقع شده است. این جزیره علاوه بر اهمیت تاریخی و اقتصادی خود، یکی از زیستگاههای ارزشمند حیاتوحش در خلیج فارس به شمار میرود و شرایط خاص اقلیمی و جغرافیایی آن، زمینه مناسبی را برای زیست گونههای متنوع جانوری و گیاهی فراهم کرده است.
جمعیت آهوهای خارک سالهاست که از ظرفیتهای طبیعی این جزیره فراتر رفته و کارشناسان معتقدند تعداد آنها بیش از پنج برابر ظرفیت زیستی جزیره است. موضوعی که همواره ضرورت مدیریت جمعیت و ایجاد تعادل میان تعداد گونهها و توان اکولوژیک زیستگاه را یادآوری کرده است.
هوشنگ ضیایی، پیشکسوت محیطزیست، معتقد است اهمیت خارک تنها به تاریخ و موقعیت اقتصادی آن محدود نمیشود و این جزیره از منظر محیطزیستی نیز دارای ارزشهای کمنظیری است.
به گفته او، در جزیره خارک پوشش گیاهی متنوعی وجود دارد که مهمترین آن درخت تنومند، کمیاب و همیشهسبز «لور» (Ficus benghalensis) است؛ درختی با ارتفاع حدود ۱۵ متر که ریشههای هوایی آویزان آن رطوبت هوا را جذب میکند و میوههای قرمزرنگش جلوهای ویژه به طبیعت جزیره بخشیده است.ضیایی همچنین تأکید میکند که جزایر خارک و خارکو و آبهای پیرامون آنها به دلیل قرار گرفتن در منطقه جغرافیایی زیستی اورینتال (Oriental)، زیستگاه مناسبی برای گونههای متنوع جانوری هستند.
لاکپشتهای دریایی، انواع پستانداران دریایی از جمله نهنگها و دلفینها، طوطی طوق صورتی، طوطی بزرگ هندی، کلاغ هندی، انواع پرندگان شکاری و همچنین پرندگان آبزی و کنارآبزی تنها بخشی از تنوع زیستی ارزشمند این منطقه را تشکیل میدهند. به همین دلیل، هرگونه آسیب به این اکوسیستم، تنها محدود به یک گونه جانوری نخواهد بود و میتواند زنجیرهای از پیامدهای زیستمحیطی را به دنبال داشته باشد.اما خسارتهای جنگ برای حیاتوحش تنها به تلف شدن حیوانات محدود نمیشود. آنچه در تصاویر منتشرشده از آهوهای سرگردان خارک دیده میشود، نشانهای از آثار پنهانتر جنگ بر گونههای جانوری است. حیوانات نیز مانند انسانها در برابر شوکهای شدید روانی و صوتی آسیبپذیرند و انفجارهای مکرر میتواند الگوهای رفتاری آنها را دستخوش تغییرات جدی کند.
بررسیهای انجامشده در مراکز نگهداری حیوانات و باغوحشها در نقاط مختلف جهان نشان داده است که شوک ناشی از انفجارها و آلودگی صوتی شدید، آثار مخربی بر سلامت جسمی و روانی حیوانات برجای میگذارد.مطالعات بینالمللی نیز نشان دادهاند که حیوانات ساکن مناطق جنگی با اختلال در الگوهای مهاجرت، تغذیه و تولیدمثل مواجه میشوند. در برخی گونهها میزان سقط جنین افزایش مییابد و در برخی دیگر رفتارهای تهاجمی، افسردگی و کاهش توانایی مراقبت از نوزادان مشاهده شده است.