پیام ویژه - فارس /روزنامه آلمانی با اشاره به ناکامی کوشنر و ویتکاف برای پیشبرد مذاکرات صلح اوکراین، دیدار وزیر خارجه آلمان با همتای روس خود را نشانه ورود مستقیمتر اروپا به روند دیپلماتیک دانست و نوشت: اروپا نمیتواند در تصمیمگیری درباره بحرانی که مستقیماً امنیت آنها را تحت تأثیر قرار داده، کنار گذاشته شوند.
روزنامه آلمانی دیدار غیرمنتظره «یوهان وادهفول» وزیر خارجه آلمان با «سرگئی لاوروف» وزیر خارجه روسیه در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک را نشانه ورود مستقیمتر اروپا به تلاشهای دیپلماتیک برای پایان جنگ اوکراین دانست؛ تلاشی که در پی ناکامی رویکرد دولت «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا و فرستادگان ویژه او یعنی «استیو ویتکاف» و «جرد کوشنر» اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
وادهفول و لاوروف روز شنبه و برای نخستین بار از زمان آغاز جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲ با یکدیگر دیدار کردند. این دیدار بیش از ۲۰ دقیقه طول کشید و به گفته طرف روس، وادهفول عمدتاً همان مواضعی را تکرار کرد که پیش از این نیز از سوی برلین مطرح شده بود.
با این حال، «یورگ لائو» ستوننویس روزنامه آلمانی «دیتسایت» معتقد است اهمیت این دیدار بیش از آنکه به نتیجه فوری آن مربوط باشد، به پیامی بازمیگردد که برلین با برگزاری آن ارسال کرده است: آلمان نمیخواهد گفتوگو با روسیه بهطور کامل در انحصار آمریکا باقی بماند.
پوتین بر شروط خود پافشاری میکند
نویسنده دیتسایت در بخش محوری تحلیل خود، رویکرد دیپلماتیک آمریکا را هدف انتقاد قرار میدهد و ویتکاف و کوشنر را بهطور طعنهآمیزی «لورل و هاردی دیپلماسی بینالمللی» مینامد.
از نگاه این تحلیل، تلاشهای ویتکاف و کوشنر برای متقاعد کردن «ولادیمیر پوتین» رئیسجمهور روسیه با پیشنهادهای اقتصادی و امتیازهای جذاب، طی یک سال و نیم گذشته دستاورد تعیینکنندهای برای پایان جنگ نداشته است.
پوتین بر شروط خود برا پایان جنگ ازجمله بهرسمیتشناختن الحاق جمهوریهای شرق اوکراین به روسیه تاکید دارد و قصدی برای مصالحه با اوکراین و غرب نشان نمیدهد.
این دو فرستاده آمریکایی در ماه سپتامبر نیز پس از دیدار با پوتین در مسکو به کییف رفتند و تلاش کردند مذاکرات سهجانبه روسیه، اوکراین و آمریکا را احیا کنند؛ با این حال، گزارشهای موجود از آن دیدارها نیز حاکی از باقی ماندن اختلافات اساسی بود.
دیتسایت مینویسد که رویکرد واشنگتن نهتنها نتوانسته مسکو را به عقبنشینی وادار کند، بلکه به کرملین این تصور را داده که میتواند همچنان بر مواضع خود پافشاری کند.
از همین منظر، دعوت ترامپ از پوتین برای حضور در نشست بعدی گروه ۲۰ نیز بهعنوان نشانهای از تداوم رویکردی دیده میشود که نویسنده آن را ناکارآمد میداند.
چرا وادهفول با لاوروف دیدار کرد؟
بر اساس تحلیل این رسانه آلمانی، اقدام وادهفول چند هدف همزمان داشت.
نخست، وزیر خارجه آلمان میخواست مستقیماً به روسیه اعلام کند که برلین حمله پهپادی ادعایی به فرودگاه لایپزیگ را اقدامی خطرناک میداند و آماده دفاع از خود است.
وادهفول نیز پس از دیدار گفت تصمیم او برای گفتوگو با لاوروف تحت تأثیر نگرانیهای امنیتی و بحران صادرات مواد غذایی در دریای سیاه بوده است.
دوم، برلین میخواست مسئله محدود شدن صادرات غلات و کود از طریق دریای سیاه را به موضوعی فراتر از مناقشه روسیه و اوکراین تبدیل کند؛ موضوعی که بر کشورهای وابسته به واردات مواد غذایی و کود در جنوب جهانی نیز تأثیر میگذارد.
اما هدف مهمتر، بازتعریف نقش اروپا در روند دیپلماتیک جنگ است.
این روزنامه معتقد است آلمان و دیگر کشورهای اروپایی، بهعنوان بزرگترین حامیان اوکراین، نمیتوانند در مذاکرات مربوط به بحرانی که مستقیماً امنیت اروپا را تحت تأثیر قرار داده است، صرفاً تماشاگر باشند.
برلین همزمان دیپلماسی و فشار را دنبال میکند
در این تحلیل تأکید شده که مذاکره با روسیه لزوماً به معنای کنار گذاشتن حمایت نظامی از اوکراین نیست.
دیتسایت استدلال میکند که تصور قرار گرفتن «تسلیحات یا دیپلماسی» در برابر یکدیگر، دوگانهای نادرست است و دیپلماسی بدون توان اعمال فشار نمیتواند به نتیجه برسد.
از این منظر، دیدار وادهفول با لاوروف را میتوان بخشی از تلاش آلمان برای ترکیب دو مسیر دانست: حفظ حمایت نظامی از اوکراین در کنار باز نگه داشتن کانال مستقیم گفتوگو با مسکو.
این رویکرد در حالی دنبال میشود که وادهفول پیشتر بر این موضع تأکید داشت که ابتدا باید آتشبس برقرار شود و سپس مذاکرات آغاز شود. همچنین هیچ مذاکرهای درباره اوکراین نباید بدون حضور خود اوکراین انجام شود.
«اروپاییسازی» مذاکرات
از نگاه نویسنده دیتسایت، دیدار نیویورک نقطهای است که بخشی از این رویکرد قبلی تغییر کرده است، به این معنا که تماس مستقیم برلین و مسکو دوباره برقرار شده و گفتوگوها میتوانند از سر گرفته شوند.
اما این بار اروپا پس از به حاشیهراندهشدن از بیشتر تحولات جهانی از جمله جنگی که در قاره خودش در جریان است، باید در مرکز روند قرار گیرد. ادامه گفتوگوها نباید بدون حضور اوکراین یا کشورهای اروپایی انجام شود و «تمام گفتوگوهای بعدی باید اروپایی شوند.»
در همین چارچوب، دیدار وادهفول با لاوروف نه بهعنوان نشانه نزدیکی آلمان و روسیه، بلکه بهعنوان تلاشی برای افزایش نقش اروپا در تعیین سرنوشت مذاکرات ارزیابی شده است.
در واقع، پیام اصلی این است که پس از آنکه تلاشهای واشنگتن برای دستیابی به توافق با مسکو به نتیجه تعیینکنندهای نرسیده، برلین میخواهد ابتکار عمل دیپلماتیک اروپا را تقویت کند.
البته خود دیدار وادهفول و لاوروف نیز به توافق یا گشایش مشخصی منجر نشد و لاوروف پس از آن گفت مواضع مطرحشده از سوی وزیر خارجه آلمان برای روسیه «چیز جدیدی» نداشته است.
با این حال، از منظر «دیتسایت» اهمیت این دیدار در نتیجه فوری آن نیست بلکه در این است که اروپا و در رأس آن آلمان، تصمیم گرفته مستقیماً پای میز گفتوگو با مسکو حاضر شود و اجازه ندهد آینده امنیت اروپا صرفاً در مذاکرات واشنگتن و مسکو تعیین شود.