پیام ویژه - فارس /تصمیم مستاجر کاخ سفید برای فراهم کردن زمینه صادرات گازوئیل روسیه به بازارهای جهانی، خشم مقام‌های اوکراینی را برانگیخته؛ مقام‌هایی که معتقدند رئیس‌جمهور آمریکا برای کاستن از فشارهای ناشی از جنگ ایران، به مسکو امتیاز داده و اوکراین را در مذاکرات با روسیه تضعیف کرده است.
وقتی «استیو ویتکاف» و «جرد کوشنر» مذاکره‌کنندگان آمریکایی در روز جمعه به هیات اوکراینی گفتند که «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا در حال آماده‌سازی زمینه برای لغو تحریم‌های صادرات گازوئیل روسیه است، اوکراینی‌ها به‌سختی می‌توانستند آنچه را می‌شنیدند باور کنند.
این هیات برای گفت‌وگو درباره احتمال برقراری آتش‌بس در حوزه انرژی با روسیه به آمریکا سفر کرده بود. اما مذاکره‌کنندگان اوکراینی ناگهان با تصمیمی مواجه شدند که از نظر آن‌ها، درآمد تازه‌ای در اختیار مسکو قرار می‌داد تا هزینه جنگ علیه اوکراین را تأمین کند و در عین حال، اهرم فشار کی‌یف در مذاکرات را تضعیف می‌کرد.
روزنامه «کی‌یف ایندیپندنت» در این خصوص با چند مقام اوکراینی که در مذاکرات حضور داشتند یا از نزدیک در جریان آن بودند، گفت‌وگو کرده است.
یک مقام ارشد اوکراینی به این روزنامه گفت: «فقط هیات ما آنجا نبود، یک هیات اروپایی هم حضور داشت. مسئله این بود که همه آنجا مثل احمق‌ها نشسته بودند.»
آمریکا از اوکراین می‌خواست حملات خود به بخش انرژی روسیه را محدود کند. این درحالی بود که به نوشته این روزنامه، این اقدام به مسکو فرصتی اقتصادی می‌داد، آن هم در شرایطی که ترامپ با پیامدهای جنگ علیه ایران روبه‌رو بود.
مقام اوکراینی افزود: «با این حال، این خود او بود که همه را وارد جنگی در ایران کرد؛ جنگی که هیچ راه خروجی ندارد و حالا دارد ما را می‌فروشد، فقط برای اینکه چند هفته مانده به انتخابات، یک فرصت تنفس موقت و فریبنده به دست بیاورد.»
پرسش اصلی برای اوکراین این بود که چرا باید از یکی از مهم‌ترین ابزارهای فشار بر مسکو صرف‌نظر کند، درحالی‌که روسیه تعهدی برای توقف حملات به زیرساخت‌های انرژی اوکراین نداشت.
توافقی که کی‌یف انتظارش را نداشت
«ولودیمیر زلنسکی» رئیس‌جمهور اوکراین، هیاتی را برای شرکت در مذاکراتی که قرار بود در روزهای جمعه و شنبه برگزار شود، به آمریکا اعزام کرده بود. دستور کار مذاکرات شامل احتمال دستیابی به آتش‌بس در حوزه انرژی با مسکو و توافقی جداگانه برای توقف حملات در دریای سیاه بود.
با این حال، پس از آنکه ترامپ اعلام کرد روسیه در پی تماس تلفنی او با «ولادیمیر پوتین» رئیس‌جمهور روسیه، میلیون‌ها تن گازوئیل به آمریکا و بازارهای جهانی عرضه خواهد کرد، روند مذاکرات مختل شد.
کی‌یف پیش از این تصمیم در جریان قرار نگرفته بود. اگرچه زلنسکی علناً تأیید کرده بود که واشنگتن در حال بررسی توافقی با مسکو است، مقام‌های اوکراینی گفتند تا پیش از اعلام این تصمیم در شامگاه همان روز، از جزئیات آن اطلاعی نداشتند.
این خبر برای هیات اوکراینی این پرسش را ایجاد کرد که آیا واشنگتن از قبل درباره شرایط توافق با مسکو مذاکره کرده بود؟ این در حالی بود که مقام‌های اوکراینی و اروپایی همچنان در تلاش بودند چارچوب‌های آتش‌بس در حوزه انرژی را مشخص کنند.
مقام ارشد اوکراینی گفت: «احساس کردیم در تله افتاده‌ایم. راستش را بخواهید، همه به‌شدت شوکه شده بودند.»
بدترین زمان برای اوکراینی‌ها
کی‌یف ایندیپندنت با بیان اینکه «زمان‌بندی تصمیم آمریکا نیز بر بدگمانی‌ها افزود»، نوشت: در پی دستور ترامپ، وزارت خزانه‌داری آمریکا اعلام کرد دفتر کنترل دارایی‌های خارجی این وزارتخانه «بلافاصله مجوز عمومی موقتی صادر می‌کند تا عرضه گازوئیل روسیه به بازار جهانی مجاز شود».
یکی از مقام‌های اوکراینی به تاریخ ۷ آوریل، یعنی روزی که قرار بود معافیت از تحریم‌ها منقضی شود، اشاره کرد و آن را نشانه‌ای دانست که واشنگتن این اقدام را بر اساس یک جدول زمانی مشخص برنامه‌ریزی کرده بود.
این مقام گفت: «آن‌ها تحریم‌ها را تا ۷ آوریل لغو کردند و پس از ۷ اکتبر برای این کار برنامه‌ریزی می‌کردند. این یک هدیه تولد برای پوتین است. آن‌ها دارند 6 ماه را حساب می‌کنند.»
عمیق‌ترشدن اختلافات
طبق این گزارش، اختلاف‌ها میان واشنگتن و کی‌یف طی هفته‌های گذشته در حال افزایش بود.
ترامپ پیش‌تر از زلنسکی خواسته بود حملات به تأسیسات انرژی روسیه را متوقف کند. او استدلال می‌کرد که کی‌یف باید دست از مختل کردن تولید سوخت روسیه بردارد.
ترامپ به زلنسکی گفت: «آقای زلنسکی باید یک کار انجام دهد. او باید حمله به تأسیسات تولید گازوئیل در روسیه را متوقف کند.»
کی‌یف این دیدگاه را که اوکراین باید به‌طور یک‌جانبه حملات خود را متوقف کند، رد کرد. مقام‌های اوکراینی گفتند زلنسکی بارها تأکید کرده که هرگونه آتش‌بس در حوزه انرژی باید شامل هر دو طرف شود و روسیه نیز حملات خود به زیرساخت‌های انرژی اوکراین را متوقف کند.
این روزنامه با اشاره به اینکه «این تمایز برای کی‌یف اهمیت اساسی دارد»، مدعی شده که «حملات اوکراین به پالایشگاه‌های نفت، پایانه‌ها و دیگر تأسیسات انرژی روسیه با هدف مختل کردن یکی از منابع اصلی تأمین مالی جنگ انجام می‌شود.»
استدلال کی‌یف این است که آتش‌بسی که فقط حملات اوکراین را متوقف کند، به کارزار روسیه علیه زیرساخت‌های انرژی اوکراین پایان نخواهد داد، بلکه هم‌زمان از تأسیساتی محافظت می‌کند که به تداوم آنچه «ماشین جنگی روسیه» ادعا شده، کمک می‌کنند.
ردپای آمریکا در حملات اوکراین به روسیه
مقام‌های اوکراینی همچنین به کی‌یف ایندیپندنت گفتند مذاکره‌کنندگان آمریکایی در جریان گفت‌وگوها موضوع را به شکل دیگری مطرح کردند و زلنسکی را به دلیل مخالفت با توقف حملات به پالایشگاه‌های روسیه، مسئول بن‌بست مذاکرات دانستند.
به گفته یکی از افرادی که در مذاکرات حضور داشت، به اوکراینی‌ها همچنین گفته شد که واشنگتن اشتراک‌گذاری اطلاعات اطلاعاتی را که به کی‌یف برای شناسایی و حمله به اهدافی در داخل روسیه کمک کرده است، قطع خواهد کرد.
طبق این گزارش، اطلاعات اطلاعاتی آمریکا نقش مهمی در حملات اوکراین داشته است و محدود کردن دسترسی کی‌یف به این اطلاعات، توانایی این کشور برای انجام حملات در عمق خاک روسیه را تضعیف خواهد کرد.
یکی از مقام‌های ارشد اوکراینی حاضر در مذاکرات، با لحنی آمیخته به کنایه و تلخی گفت: «امیدوارم آمریکایی‌ها سامانه‌های پدافند هوایی پاتریوت را به آن‌ها ندهند تا از پالایشگاه‌های نفتشان محافظت کنند.»
از نگاه مقام‌های اوکراینی، واشنگتن عملاً به مسکو کمک می‌کرد از زیرساخت‌هایی محافظت کند که منابع مالی جنگ را تأمین می‌کنند، در حالی که اوکراین را برای کنار گذاشتن یکی از ابزارهای مقابله به مثل تحت فشار قرار می‌داد.
یکی دیگر از مقام‌های ارشد اوکراینی گفت کی‌یف با توقف حملات به پالایشگاه‌های روسیه موافقت نکرده و بدون اقدام متقابل روسیه، چنین تعهدی نخواهد داد.
از نظر کی‌یف، اصل موضوع تغییری نکرده بود؛ آتش‌بس در حوزه انرژی تنها زمانی می‌توانست عملی شود که دو کشور محدودیت‌های یکسانی را بپذیرند.
یکی از مقام‌های اوکراینی با اشاره تلویحی به فشارهای واشنگتن، گفت: «این واقعاً احمقانه بود که با آن اقدام، ایده آتش‌بس در حوزه انرژی را دفن کنند.»
اوضاع میدانی تغییری نکرده
رویدادهای میدانی اما نشان دادند که اعلام تصمیم ترامپ نتوانسته شرایط را تغییر دهد.
تنها چند ساعت پس از اعلام ترامپ، پهپادهای اوکراینی به یک پایانه بارگیری نفت در شهر روستوف در روسیه حمله کردند. روسیه هم روز شنبه ابتدا با پهپاد و سپس با موشک به کی‌یف حمله کرد و تأسیسات انرژی اوکراین را نیز هدف قرار داد.
هیچ‌یک از دو طرف با توقف حملات به زیرساخت‌های انرژی موافقت نکرده بود و اعلام تصمیم آمریکا نیز کمک چندانی به کاهش فاصله میان مواضع دو کشور نکرد.
زلنسکی شامگاه جمعه در یک پیام صوتی برای خبرنگاران به این تصمیم واکنش نشان داد و ادعا کرد که اجازه صادرات گازوئیل به روسیه، درآمد بیشتری در اختیار مسکو قرار می‌دهد تا جنگ را ادامه دهد.
او همچنین گفت: «به اعتقاد من، تیم ما صرفاً به‌عنوان یک پوشش برای پنهان کردن واقعیت مورد استفاده قرار می‌گیرد. این قطعاً صادقانه نیست و قطعاً شیوه‌ای نیست که شرکا باید با یکدیگر رفتار کنند.»
او این تصمیم را «تصمیمی ضعیف از سوی شرکای قدرتمند ما» توصیف کرد.
اظهارات زلنسکی اما با واکنش تند ترامپ مواجه شد و او علنا خواستار کناره‌گیری او از قدرت شد و گفت که «زمان آن فرا رسیده که اوکراین رئیس‌جمهور جدیدی داشته باشد.»
مصائب جنگ با ایران برای ترامپ
از نظر یکی از مقام‌های ارشد اوکراینی، دلیل اقدام واشنگتن روشن بود؛ ترامپ می‌خواست مسئولیت پیامدهای سیاست خارجی خود را از دوش خود بردارد.
این مقام گفت: «واضح است که ترامپ نمی‌خواهد بپذیرد جنگ او علیه ایران بود که مشکلات زیادی برای آمریکایی‌ها ایجاد کرد.»