پیام ویژه - ایسنا /ناتو در حال بازنگری اساسی در برنامه‌ریزی نظامی خود است تا اولویت را از ماموریت‌های خارج از منطقه به دفاع از قلمروی اروپا تغییر دهد.
این تغییر که با فشار آمریکا با عنوان طرح «ناتو ۳.۰» همسو است، به جای الزام هم‌زمان به دو سناریو، کشورهای عضو را ملزم به انتخاب یکی از آن دو می‌کند. همچنین مذاکرات بر سر سند «راهنمای سیاسی» تا فوریه ادامه دارد و نتایج آن تا ۲۰۲۹ نهایی می‌شود. این بحث پیامدهای مهمی برای بازدارندگی، تخصیص بودجه و آینده ماموریت‌های خارجی ائتلاف نظامی ناتو دارد.
به نوشته پایگاه خبری پالتیکو، کشورهای عضو ناتو در حال بررسی بزرگترین بازنگری در برنامه‌ریزی نظامی خود در دست‌کم دو دهه گذشته هستند؛ اقدامی که اولویت را به دفاع از قلمروی اروپا می‌دهد نه تامین نیرو برای ماموریت‌هایی مانند عراق و افغانستان.
۳۲ کشور عضو ناتو مذاکره بر سر اهداف توانمندی بعدی این ائتلاف را آغاز کرده‌اند؛ اهدافی که مشخص می‌کند کشورها در یک درگیری چه نیروها و جنگ‌افزارهایی را تامین می‌کنند و هزینه آن را چه کسی می‌پردازد.
بر اساس پیش‌نویس سند برنامه‌ریزی، دیگر از کشورها انتظار نمی‌رود هم‌زمان نیروی کافی برای یک جنگ بزرگ در اروپا و چند ماموریت کوچکتر مدیریت بحران فراهم کنند. به گفته چهار دیپلمات ناتو، کشورها به جای هر دو سناریو، تنها برای یکی از آن دو برنامه‌ریزی خواهند کرد.
کامیل گراند، معاون پیشین دبیرکل ناتو در امور سرمایه‌گذاری نظامی می‌گوید این پیشنهاد بازتاب «این درک روشن است که برای ناتو، هر شرایط اضطراری بزرگ در اروپا بر هر اولویت یا رویداد دیگری اولویت خواهد داشت.»
آنچه در این میان مطرح است این است که کشورها چه تجهیزاتی را آماده نگه می‌دارند و بازدارندگی آن‌ها تا چه حد قابل اعتماد است در حالی که مقام‌های اروپایی بارها درباره احتمال تهدید نظامی علیه قلمروی ناتو تا سال ۲۰۲۹ هشدار داده‌اند. محدودیت‌های روزافزون بودجه نظامی نیز احتمالا این فرایند را دشوارتر خواهد کرد.
یک مقام ارشد ناتو گفت: «این چرخه بسیار بیشتر از چرخه‌های قبلی تحت بررسی قرار خواهد گرفت. دولت‌ها می‌خواهند بدانند پولشان عاقلانه خرج می‌شود. این موضوع در زمینه ژئوپلتیکی کنونی که بازیگران بازیابی‌کننده قدرت دارند، اهمیت زیادی دارد.»
در این میان، کشورهای عضو ناتو با یک انتخاب دشوار روبه‌رو هستند؛ اینکه الزام دیرینه تامین نیرو هم برای یک درگیری بزرگ در اروپا و هم برای چند عملیات مدیریت بحران خارج از قلمروی ناتو را کنار بگذارند یا نه. پیش‌نویس، حرف ربط «و» را با «یا» جایگزین می‌کند و از کشورها می‌خواهد نیرو را برای یکی از دو سناریو تامین کنند، نه هر دو.
همچنین دیپلمات‌های ناتو می‌گویند متن پیش‌نویس تاکنون گزینه «یا» را برگزیده است، هرچند مذاکرات هنوز در مراحل بسیار ابتدایی قرار دارد.
این تغییر به‌طور خودکار بر عملیات خارجی کنونی مانند ماموریت‌های ناتو در کوزوو یا عراق تاثیر نمی‌گذارد اما این بحث پیامدهای مهمی برای ائتلاف نظامی ناتو دارد، زیرا الزام به هر دو سناریو دست‌کم ۲۰ سال سابقه دارد.
پس از جنگ سرد، ناتو بر عملیات خارج از منطقه مانند کوزوو، عراق و افغانستان متمرکز شد اما تحولات امنیتی پس از ۲۰۲۲ این ائتلاف نظامی را ناچار کرد اولویت‌های خود را دوباره به دفاع از اروپا معطوف کند.
واشنگتن کشورها را تحت فشار گذاشته تا عملیات خارج از منطقه مانند ماموریت مشورتی خود در عراق را کنار بگذارند. در عوض، می‌خواهد اروپایی‌ها هزینه بیشتری برای دفاع خود بپردازند و بر دفاع از قلمروی ائتلاف متمرکز شوند. بر این اساس، پنتاگون قرار است ماه آینده نتایج بازبینی حضور نظامی خود در اروپا را منتشر کند که ممکن است شامل خروج برخی نیروها باشد.