پیام ویژه

آخرين مطالب

یادداشت/

مشروعیت حقوقی - مشروعیت سیاسی/ شرط مشروعیت حاکمیت در زمان غیبت چیست؟ سياسي

مشروعیت حقوقی - مشروعیت سیاسی/ شرط مشروعیت حاکمیت در زمان غیبت چیست؟
  بزرگنمايي:

پیام ویژه - شرط مشروعیت حاکمیت در زمان غیبت، یکی جامع شرایط بودن حاکم است و دیگر این که مردم او را به حاکمیت بپذیرند. اما این حاکمیت به سادگی رابطه ی دو نفر نیست که یکی به دیگری وکالت بدهد و تصرفات او از نامشروع به مشروع تبدیل شود. نقطه ی آرمانی در مشروعیت حاکمیت، پذیرش آن توسط صد در صد مردم است و نقطه ی حضیض کامل، مخالفت صد در صد مردم است.

پایگاه خبری جماران: برای حفظ نظم جامعه، قوانین باید دقیق، قاطع، صریح و فراگیر باشند. هر ابهام یا اجمالی می تواند نظم جامعه را مختل کند و در جامعه ی بدون نظم، ارباب زر و زور و تزویر، بر سرنوشت مردم مسلط خواهند شد. البته نظم فقط در کنار عدالت می تواند جامعه را به درستی اداره کند. نظم شرط لازم است ولی کافی نیست.
در ماده ی 443 قانون آیین دادرسی مدنی، فصل مجزایی، مواعد را بیان می کند: شبانه روز 24 ساعت، هفته هفت روز، ماه سی روز و سال دوازده ماه تعیین شده است. چرا؟ چون نباید در مهلت ها و مدت هایی که در قانون یا حکم قضایی تعیین می شود، هیچ ابهام و اجمالی باشد. در اعتبار حقوقی، فرقی بین قانونی، که با رأی مثبت نصف به اضافه ی یک حاضرین در مجلس تصویب شده، و قانونی که با بالای نود درصد نمایندگان تصویب شده نیست. هم چنین، فرقی بین مقامی که با رأی نصف به اضافه ی یک رأی دهندگان و مقامی که با رأی بیش از نود درصد واجدین شرایط انتخاب شده نیست. 
معمولا پس از فراغت از بحث مشروعیت قانونی، مشروعیت سیاسی مطرح می شود. عموما حاکمیتی که مشروعیت سیاسی دارد، مشروعیت قانونی هم دارد، اما نمی توان ادعا کرد هر حاکمیتی که مشروعیت قانونی دارد، مشروعیت سیاسی هم دارد. در واقع، مشروعیت سیاسی کمیتی بین صفر و یک یا رنگی بین سفید و سیاه نیست، بلکه خاکستری است. این رنگ به ندرت سفید یا سیاه می شود.
حاکمیت بر مبنای نظریه ی ولایت فقیه را، از جهت مشروعیت می توان دو گونه دانست:
الف - پیامبر(ص) و امام معصوم(ع) یا نماینده ی خاص آنان، مانند مالک اشتر(ره) و نیز در زمان غیبت، نایب عام، فقیه جامع شرایط، در صورتی که منحصر به فرد باشد. در این چند صورت، مردم شرعا موظف به اطاعت از ولی مزبورند و موافقت یا مخالفتشان تأثیری در این وظیفه ندارد. اگر اطاعت کنند، وظیفه ی خود را انجام داده اند و اگر مخالفت کنند، معصیت کرده اند. البته این که وظیفه ی خود آنها چیست و آیا موظفند در اِعمال حاکمیت نظر مردم را ملاحظه کنند یا نه و اگر مردم آنها را نخواستند چه وظیفه ای دارند، بحث دیگری است.
ب - فقیه جامع شرایط در زمان غیبت امام معصوم(ع) در صورتی که متعدد باشند. در این فرض نظریات مختلفی در چگونگی اِعمال حاکمیت فقهاء متعدد وجود دارد، که قانون اساسی، نظریه ی انتخاب مردم را پذیرفته است. یعنی از چندین فقیه جامع شرایط ولایت، هر کدام را که مردم برگزیدند، حاکمیتش مشروعیت پیدا می کند. نه این که مردم به کسی مشروعیت بدهند، بلکه شارع مقدس، به منتخب مردم اجازه ی اِعمال حاکمیت می دهد. در بسیاری از احکام فقهی نظیر چنین تشریعی وجود دارد. مثلا تصرفات الف در اموال ب مشروعیت ندارد، اما وقتی ب الف را وکیل در تصرفات کند، شارع مقدس به تصرفات الف مشروعیت می دهد. 
معلوم شد که شرط مشروعیت حاکمیت در زمان غیبت، یکی جامع شرایط بودن حاکم است و دیگر این که مردم او را به حاکمیت بپذیرند. اما این حاکمیت به سادگی رابطه ی دو نفر نیست که یکی به دیگری وکالت بدهد و تصرفات او از نامشروع به مشروع تبدیل شود. نقطه ی آرمانی در مشروعیت حاکمیت، پذیرش آن توسط صد در صد مردم است و نقطه ی حضیض کامل، مخالفت صد در صد مردم است. در عمل هیچ یک از این دو صورت اتفاق نمی افتد.
در اینجا سیره و روش عقلاء بر این است که تلاش می کنند موافقت حداکثرِ ممکن از مردم تحت حاکمیت را جلب کنند و چون عملا امکان جلب موافقت همه ی مردم وجود ندارد، حاکمیتی که به این ترتیب ولایتش مشروعیت پیدا کرده، باید تا جایی که ممکن است، مصالح و خواسته های اقلیت را هم در حاکمیت خود لحاظ کند، چرا که نپذیرفتن نظر اقلیت در تعیین حاکم، از باب ضرورت است: جامعه بدون حاکم ممکن نیست، ترجیح اقلیت بر اکثریت عقلاً قبیح است، ترجیح اکثریت بر اقلیت، چاره ی تعارض است. اما بر طبق قاعده ی پذیرفته شده در بین فقهاء و بلکه همه ی عقلاء: اقدام ضروری، فقط به اندازه ی رفع ضرورت مجاز است. 
با این مقدمات معلوم می شود که بر اساس نظریه ی ولایت فقیه، با قرائت قانون اساسی، موافقت هر یک نفر با حاکمیت، یک درجه به مشروعیت آن اضافه می کند. به عبارتی، رنگ خاکستری مشروعیت حاکمیت را یک درجه به سفید نزدیک تر می کند.
بزرگ ترین نقش را در افزایش یا کاهش مشروعیت حاکمیت، مراجع نهایی به عهده دارند، مانند محاکم تجدید نظر، دیوان عالی کشور، دیوان عدالت اداری، مجلس شورای اسلامی، شورای نگهبان، مجمع تشخیص مصلحت نظام، ریاست جمهوری و در نهایت رهبری نظام. چون این مراجع، در مسائلی که به آنها می رسد، حرف آخر را می زنند، اگر مردم مشکلاتشان را تعقیب کنند و در هریک از این مراجع به بن بست برسند، در این صورت، چون از طریق هنجارهای حاکم بر نظام، به بن بست رسیده اند، حل مشکل خود را در خارج از نظام جستجو می کنند و رواج و کثرت این مشکل، می تواند پایه های مشروعیت نظام را متزلزل کند. 

لینک کوتاه:
https://www.specialnews.ir/Fa/News/668888/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

صعود فرزانه فصیحی به دور مقدماتی دوی 100 متر المپیک 2020

قتل سرلشگر افشارطوس در راه دکتر مصدق

اولویت‌های بهداشت روانی در محدودیت‌های کرونایی

خروج آمریکا از عراق پیامدهای مهمی در عرصه داخلی و منطقه‌ای خواهد داشت

تسویه مطالبات سال 99 موسسات تشخیصی درمانی و پزشکان خانواده از سوی بیمه سلامت

تاثیر میزان قند خون در ایجاد خشکی دهان

انتقاد محیط زیست تهران از رویکرد شهرداری و «آبفا» به مشکل فاضلاب منطقه 22

هورامان جان می‌گیرد

نابودی "دومینو وار" اقتصاد با تصویب طرح صیانت در پشت درهای بسته/تجربه تلخ حضور تلگرام در ایران

ایستگاه پایانی فصل بیستم؛ مسجدسلیمانی‌ها در لیگ می‌مانند؟

جزئیات و زمان واریز پاداش پایان خدمت بازنشستگان سال 99 آموزش و پرورش

تبدیل منطقه آزاد کیش به کانون بزرگ گردشگری ساحلی

صفحه اینستاگرام اژه‌ای از دسترس خارج شد

واکنش وزیر ارتباطات به طرح مجلس درباره «صیانت از حقوق کاربران»

بلینکن: ایران هنوز تصمیمی برای بازگشت به برجام نگرفته است

نماینده مجلس: مشکلات کشورحاصل رویکرد اشتباه روحانی است

قالیباف عید غدیر خم را تبریک گفت

2 هدف فوتسال ایران در فینال امروز؛ قهرمانی در تایلند و برطرف کردن ضعف‌های دفاعی

با کنسرت خیابانی به جنگ کرونا برویم

صفحه اینستاگرام اژه ای رییس قوه قضاییه از دسترس خارج شد/ حضور در شبکه های اجتماعی دیگر، به زودی

بهترین نوشیدنی برای تقویت دستگاه ایمنی بدن

روز طلایی بورس های جهان

ضرورت افتتاح 65 سینما در روزهای کرونایی چیست؟

نحوه انتقال سهام بورسی فرد متوفی به وراث

«باغبان مهربان رفت!»

پنج تفاوت جام پنجم

طرح صیانت از فضای مجازی واقع‌گرایانه نیست

جان باختن 60 نفر بر اثر جاری شدن سیل در شرق افغانستان

5 سناریوی بازگشایی مدارس چیست؟

برگزاری مانور سلامت در 6 بقعه متبرکه استان کهگیلویه و بویراحمد

فوت 14 نفر از پرسنل زندان‌ها از ابتدای کرونا

خودکشی قاتل یک زن در مسجد سلیمان

کشف جسد مرد جوان در بند شوشتر

«واکسیناسیون معلمان» مقدمه حضور دانش آموزان در مدارس

دهمین محموله واکسن روسی وارد کشور شد

زمان واکسیناسیون کرونا برای برخی گروه های شغلی مشخص شد

افزایش قربانیان آتش سوزی جنگل های ترکیه

کرونا دوباره داس مرگ برداشت؛ بالاترین آمار بستری‌ از ابتدای پاندمی

دلتا 1000 برابر مسری تر از کرونا

شتاب دهی واکسیناسیون در برابر «دلتا»

نگهداری فرزند در قفس توسط زن آمریکایی

120 هزار دوز واکسن مشترک ایران و کوبا تحویل وزارت بهداشت شد

کرونا نگیرید؛ بیمارستان ها جا ندارد

اخذ عوارض از آزادراه تهران-شمال صرف محرومیت‌زدایی می‌شود

روسیه در تولید نفت از عربستان سبقت گرفت

وزیر راه و شهرسازی: پرونده مسکن مهر به زودی بسته می‌شود

عرضه سیمان در بورس کالا ادامه‌دار خواهد بود

افزایش دما طی هفته آینده و لزوم مدیریت مصرف برق

هشدار صندوق بین‌ المللی پول برای قانونی شدن رمزارزها به عنوان پول رایج

تکلیف مردمی که از اینستاگرام امرار معاش می‌کنند چیست؟

© - www.specialnews.ir . All Rights Reserved.