پیام ویژه - ایسنا / «خودکشی»، پدیدهای پیچیده و چندعاملی است که پیامدهای گستردهای برای فرد و جامعه دارد. هرچند نرخ رسمی خودکشی در ایران پایینتر از میانگین جهانی است، اما روند افزایشی آن، ضرورت مداخلات هدفمند و حمایتهای اجتماعی را پررنگتر کرده است؛ در همین راستا سازمان بهزیستی کشور با اجرای طرحهای ویژه، پیگیری تماسها و توسعه مراکز مشاوره، به دنبال کاهش تکرار این اقدام و ارتقای سلامت روان جامعه است.
«خودکشی»، یکی از آسیبهای اجتماعی است که طی سالهای اخیر بیش از گذشته مورد توجه سیاستگذاران اجتماعی و حوزه سلامت روان قرار گرفته است. هرچند بنابر اعلام معاون اجتماعی سازمان بهزیستی کشور «نرخ رسمی خودکشی در ایران نسبت به میانگین جهانی پایینتر است، اما آمارهای موجود بویژه در سال های قبل که توسط پزشکی قانونی ارائه می شد حاکی از افزایش نرخ خودکشی در کشور است که همین موضوع موجب ضرورت مداخلات جدی و برنامهریزی هدفمند شده است.»
بازار ![]()
سیدجواد حسینی- رئیس سازمان بهزیستی کشور نیز اخیرا با اشاره به اهمیت حمایت از افرادی که تجربه اقدام به خودکشی داشتهاند، اظهار کرده است: «نسبت «اقدام به خودکشی»، به «خودکشی منجر به مرگ»، ۲۰ به یک است؛ به این معنا که از هر ۲۰ اقدام به خودکشی یک مورد به مرگ منجر میشود و ۱۹ نفر دیگر که اقدام کرده اما جان خود را از دست ندادهاند، بهشدت در معرض تکرار مجدد خودکشی قرار دارند. این افراد از سوی دیگر بهشدت نیازمند حمایت اجتماعی هستند و اگر مداخلات حمایتی بهموقع برای آنها انجام شود، میزان تکرار خودکشی در میان آنها بهطور قابلتوجهی کاهش مییابد و در بسیاری موارد از وقوع مجدد آن جلوگیری میشود.»
از همین روست که پیشگیری از خودکشی باید بخشی از یک رویکرد جامع سلامت روان و اجتماعی باشد.
بر همین اساس رئیس سازمان بهزیستی به تازگی از اجرای «طرح ویژه خودکشی» در تهران و چند شهر دیگر خبر داده و گفته: در این طرح، افرادی که اقدام به خودکشی کردهاند بهصورت ویژه رصد میشوند و حمایتهای اولیه از آنها صورت میگیرد تا احتمال تکرار این اقدام کاهش یابد.
رئیس سازمان بهزیستی، کاهش همبستگی عاطفی و اجتماعی و افت سرمایه اجتماعی را از دلایل اصلی خودکشی عنوان کرد و افزود: ۱۱ هزار گروه داوطلب در سازمان بهزیستی با مشارکت ۱۲۰ هزار داوطلب در سراسر کشور فعال هستند که میتوانند در این زمینه نقش مهمی ایفا کنند.
حسینی با اشاره به خدمات تخصصی مراکز مشاوره عنوان کرد: در حال حاضر حدود ۳۰۰۰ مرکز مشاوره در کشور فعال است و این خدمات در حال تخصصیتر شدن است. مجوز مشاوره در ۱۱ قلمرو تخصصی صادر میشود که یکی از آنها حوزه خودکشی است و لازم است روانشناسان و مشاورانی که توان مداخله مؤثر در این حوزه را دارند، تربیت شوند.
وی همچنین بر اهمیت سامانه تلفنی «صدای مشاور» با شماره ۱۴۸۰ و اورژانس اجتماعی با شماره ۱۲۳ تأکید کرد و گفت: بخش قابلتوجهی از تماسها با این سامانهها مربوط به اقدام یا افکار خودکشی است و ارتقای تخصصی خدمات، افزایش کیفیت و توسعه استانداردهای این مراکز در دستور کار قرار دارد.
به گفته حسینی، اشتغال نقش مهمی در کاهش آسیبهای اجتماعی از جمله خودکشی دارد و تاکنون بیش از ۸۰ هزار فرصت شغلی برای مددجویان ایجاد شده است و زنان سرپرست خانوار در این حوزه نیازمند توجه ویژه هستند.
پیش از این نیز، دکتر محمد نصیری مدیر کل بهزیستی استان تهران به منظور معرفی کامل طرح با اشاره به طرح کنترل و مقابله با خودکشی از طریق تماس با افرادی که با اورژانس اجتماعی تماس گرفتهاند، گفت: در این طرح شماره تماس افرادی که با افکار خودکشی و یا اقدام به خودکشی با اورژانس اجتماعی، خط ۱۴۸۰ و یا مراکز مشاوره بهزیستی تماس گرفتهاند ثبت و با آنها به منظور ارائه خدمات مددکاری و مشاوره تماس گرفته میشود. تماس با این افراد در چندین مرحله مشاوره صورت می گیرد و پیگیری و دنبال کردن شرایط این افراد با رویکرد خدمات مداخلهای حرفهای و مراقبت مستمر، منجر به کاهش آمار فوت ناشی از خودکشی در طی انجام این طرح در کشور شده است و این موضوع نشان از موفقیت طرح دارد.
او در همایشی با موضوع روانشناسی و بهزیستی، با اشاره به اجرای طرح ویژه «فالوآپ خودکشی» متذکر شد: نسبت اقدام به خودکشی به موارد منجر به مرگ، یک به ۲۰ است و خودکشی در سالهای اخیر جوانانه، نوجوانانه و زنانه شده است. در سنین نوجوانی، نرخ اقدام به خودکشی و خودکشی موفق در میان دختران و پسران به سطحی برابر رسیده در حالی که در گذشته تفاوت پنجبرابری وجود داشت. مراکز مشاوره باید خدمات تخصصی در حوزه خودکشی ارائه دهند اما تعداد مشاوران متخصص در این حوزه کافی نیست و همانگونه که خدمات سلامت زیستی بهصورت تخصصی توسعه یافته، حوزه روانشناختی نیز نیازمند توسعه جدی و هدفمند است.