پیام ویژه - فارس /خبرگزاری رویترز گزارش داد، قرارداد هستهای جدیدی که دولت ترامپ قصد دارد به عربستان پیشنهاد کند «الزمات سختگیرانه عدم اشاعه هستهای» را شامل نمیشود.
رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، در گزارشی به کنگره اعلام کرده در حال پیگیری یک توافق همکاری هستهای غیرنظامی با عربستان سعودی است که شامل برخی از سختگیرانهترین الزامات عدم اشاعه مورد مطالبه دیرینه واشنگتن نمیشود. این موضوع بر اساس نسخهای از سند ارسالی به کنگره که خبرگزاری رویترز آن را بررسی کرده، مطرح شده است.
به گزارش رویترز، هم ترامپ و هم رئیسجمهور پیشین آمریکا جو بایدن در سالهای اخیر مسیرهایی را برای کمک به ریاض جهت ساخت نخستین نیروگاههای برق هستهای غیرنظامی این کشور دنبال کردهاند. با این حال، اختلاف اصلی بر سر «خطوط قرمز» عدم اشاعه بوده است.
این تحول در شرایطی رخ میدهد که نگرانیها درباره آغاز یک رقابت جهانی جدید تسلیحات هستهای افزایش یافته؛ بهویژه پس از انقضای آخرین پیمان محدودسازی تسلیحات راهبردی میان آمریکا و روسیه و همچنین گسترش زرادخانه هستهای چین.
گروههای کنترل تسلیحات و بسیاری از دموکراتها، به همراه برخی جمهوریخواهان برجسته – از جمله ماکو روبیو در دوران حضورش در سنا – تأکید کردهاند هرگونه توافق با عربستان باید شامل محدودیتهای صریح باشد؛ از جمله ممنوعیت غنیسازی اورانیوم و بازفرآوری سوخت مصرفشده در خاک این کشور، دو مسیری که میتواند به تولید سلاح هستهای منتهی شود.
آنها همچنین خواهان آن هستند که عربستان «پروتکل الحاقی» آژانس بینالمللی انرژی اتمی را بپذیرد؛ سازوکاری که اختیارات نظارتی گستردهتر و بازرسیهای سرزده از اماکن اعلامنشده را برای آژانس فراهم میکند.
بر اساس گزارش ارسالی دولت ترامپ، در صورتی که کاخ سفید قصد پیگیری پروتکل الحاقی را نداشته باشد، ملزم است کنگره را مطلع کند؛ اقدامی که به گفته انجمن کنترل تسلیحات (Arms Control Association) انجام شده است.
کلسی داونپورت، مدیر سیاستگذاری عدم اشاعه این انجمن، هشدار داده این گزارش «نگرانیهایی جدی درباره میزان توجه دولت ترامپ به خطرات اشاعه و سابقهای که چنین توافقی ایجاد خواهد کرد» برمیانگیزد.
توافق پیشنهادی که در قالب موسوم به «توافق ۱۲۳» تنظیم میشود(اشاره به بند ۱۲۳ قانون انرژی اتمی آمریکا) چارچوب حقوقی همکاریهای هستهای غیرنظامی واشنگتن با سایر کشورها را تعیین میکند. طبق گزارش ترامپ به کنگره، این توافق صنعت هستهای آمریکا را در قلب توسعه برنامه غیرنظامی عربستان قرار میدهد و تضمین میکند تدابیر حفاظتی لازم برقرار باشد.
با این حال، متن سند راه را برای امکان برخورداری عربستان از برنامه غنیسازی نیز باز میگذارد؛ چرا که به «اقدامات حفاظتی و راستیآزمایی اضافی در حساسترین حوزههای همکاری هستهای، از جمله غنیسازی و بازفرآوری» اشاره میکند، بدون آنکه این فعالیتها را صراحتاً ممنوع کند.
منتقدان میگویند مسئله فقط عربستان نیست، بلکه «سابقه»ای است که چنین توافقی ایجاد میکند؛ بهویژه در منطقهای که رقابتهای ژئوپلیتیک شدید است و پرونده هستهای ایران همچنان منبع تنش به شمار میرود.
بازار ![]()