پیام ویژه - کیهان / متن پیش رو در کیهان منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
رئیس آژانس بینالمللی انرژی هشدار داد با تداوم بحران انرژی در جهان ناشی از بسته ماندن تنگه هرمز بازار نفت دنیا از تابستان وارد مرحله قرمز میشود.
بازار ![]()
جنگ ترامپ علیه ایران اقتصاد جهانی را تا مرز فروپاشی برده است. این خلاصه گزارشی است که بلومبرگ از تبعات جنگ رمضان بر اقتصاد جهانی نوشته است. بلومبرگ در گزارش خود با اشاره به اختلال در تنگه هرمز بهدلیل تجاوز نظامی مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران، هشدار داده است که تداوم اختلال در عبور و مرور کشتیها از این تنگه، خطر وقوع یک رکود اقتصادی ویرانگر در سطح جهان را به دنبال خواهد داشت. براساس دادههای «گروه انرژی راپیدان» که بلومبرگ آن را بازتاب داده است، اگر اختلال در تنگه هرمز تا ماه آگوست (مرداد و شهریور) ادامه پیدا کند، خطر وقوع یک رکود اقتصادی ویرانگر در سطح جهان در حد بحران مالی بزرگ سال ۲۰۰۸ بهشدت افزایش خواهد یافت. آنطور که بلومبرگ نوشته است: جنگ قیمت نفت در بازارهای جهانی تقریباً دو برابر شده است که این امر نگرانیهای جدی را درباره وقوع همزمان تورم شدید و رکود اقتصادی ایجاد کرده است. براساس این گزارش، اگر تنگه هرمز در ماه ژوئیه (تیر و مرداد) بازگشایی شود و در نتیجه، تقاضای نفت بهطور متوسط 2 میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه در روز کاهش یابد قیمت نفت برنت در تابستان به حدود ۱۳۰ دلار در هر بشکه میرسد اما اگر اختلال در عرضه نفت تا مرداد و شهریور سال جاری ادامه پیدا کند، برای جبران این شوک عظیم به بازار، نیاز به کاهش شدیدتر تقاضا خواهد بود؛ کاهشی که به اندازهای قابلتوجه است که میتواند مصرف سالانه نفت جهان را در سال ۲۰۲۶ به سطح منفی برساند و اقتصاد جهانی را وارد بحرانی شبیه رکود مالی سال 2008 کند. بلومبرگ اشاره میکند که حتی بازگشایی موقت یا جزئی نیز ممکن است کافی نباشد تا اثرات تجمعی این بحران را خنثی کند. بلومبرگ پیشتر نیز در گزارشی نوشته بود: ذخایر جهانی نفت در پی تداوم اختلال در تنگه هرمز، با سریعترین روند کاهش در تاریخ مواجه شده است.
بحرانی که هر روز عمیقتر میشود
ارزیابی بلومبرگ از رکود ویرانگر در اقتصاد جهانی به دنبال تداوم بحران انرژی ناشی از بسته ماندن تنگه هرمز با هشدارهای آژانس بینالمللی انرژی و رئیس آن درباره ورود بازار جهانی انرژی به منطقه قرمز همخوانی دارد. رئیس آژانس بینالمللی انرژی پیش از این گفته بود جهان تاکنون چنین بحرانی به خود ندیده است. بستهشدن تنگه هرمز برای صادرات نفت و گاز کشورهای خلیجفارس که پس از حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران روی داد، اروپا و آمریکا را ناچار کرده است با «سرعتی رکوردشکن» به برداشت از ذخایر راهبردی خود روی بیاورند. اما این برداشت از ذخایر استراتژیک، راهبردی موقتی است. به همین دلیل آژانس بینالمللی انرژی درباره کاهش شدید ذخایر نفتی جهان هشدار داده است. رئیس آژانس بینالمللی انرژی در جدیدترین اظهارنظر خود نیز بار دیگر هشدار داد بازار نفت ممکن است در مرداد و شهریورماه وارد «منطقه قرمز» شود. به گزارش ایرنا از رویترز، «فاتح بیرول» در سخنرانی خود در اندیشکده چتمهاوس در لندن گفت آغاز فصل اوج تقاضای سوخت در تابستان، همراه با نبود صادرات جدید نفت از خاورمیانه و کاهش ذخایر، میتواند بازار نفت را در ماههای ژوئیه(مردادماه) و اوت(شهریورماه) وارد «منطقه قرمز» کند؛ او در اینباره توضیح بیشتری ارائه نداد.
بیرول در سخنرانی خود گفت جهان در آغاز بحران عرضه نفت ناشی از جنگ علیه ایران با مازاد نفت وارد این بحران شد و همین موضوع به جذب شوک اولیه کمک کرد، اما اکنون ذخایر در حال کاهش هستند. به گفته وی در ماه مارس(اسفندماه) آژانس بینالمللی انرژی که ۳۲ عضو دارد، بهصورت هماهنگ ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر راهبردی آزاد کرد تا بازارها آرام شود. این اقدام بزرگترین آزادسازی ذخایر در تاریخ بوده است و اکنون این محمولهها با نرخ حدود ۲.۵ تا ۳ میلیون بشکه در روز وارد بازار میشوند.بیرول همچنین گفت آژانس بینالمللی انرژی در صورت نیاز آماده هماهنگی برای آزادسازیهای بیشتر از ذخایر راهبردی است. «فاتح بیرول» رئیس آژانس بینالمللی انرژی هفته گذشته نیز در نشست گروه هفت در پاریس اعلام کرده بود که در پی جنگ ایران و بسته شدن تنگه هرمز، ذخایر تجاری نفت بهسرعت در حال کاهش است و این ذخایر تنها برای چند هفته دیگر کفایت میکنند.
در حالی که بسته ماندن تنگه هرمز، بحران انرژی و به تبع آن بحران اقتصاد جهانی را روز به روز تشدید میکند، اما ترامپ و مقامات دولت وی سعی دارند از مذاکره برای مهار التهاب بازار نفت استفاده کنند. برخی کارشناسان بر این باورند که واشنگتن تلاش میکند با ارسال پیامهای کنترلشده به بازار نفت و انرژی، این تصور را ایجاد کند که خطر درگیری گسترده کاهش یافته و مسیر صادرات نفت منطقه همچنان باز خواهد ماند. انتشار توئیتهای ترامپ یا مارک روبیو وزیر خارجه وی درباره در دسترس بودن توافق یا پیشرفتهای روبه جلو در روند مذاکرات با ایران را میتوان در همین راستا ارزیابی کرد. پیش از این هم ترامپ بارها با انتشار روایتهای دروغ از توافق و مذاکرات سعی کرده است جلوی بحران انرژی و رشد افسار گسیخته قیمت جهانی نفت را بگیرد. تحلیلگران بر این باور هستند ترامپ بهخوبی میداند که هرگونه تشدید تقابل با کشورمان میتواند به افزایش شدید قیمت نفت، رشد تورم جهانی و بالا رفتن هزینه انرژی در آمریکا و اروپا منجر شود. به همین دلیل، وی به مذاکره بهعنوان ابزای برای مهار این بحران نگاه میکند. در این چارچوب، مذاکره با ایران بخشی از راهبرد اقتصادی آمریکا برای آرامسازی بازارها تلقی میشود. با این حال هشدار بلومبرگ و رئیس آژانس بینالمللی انرژی درباره بحران پیشرو بهخوبی نشان میدهد که ترامپ نمیتواند با کارت مذاکره بازار جهانی نفت را مدت زمان زیادی کنترل کند.
اقتصاد اروپا در شوک
گزارشها همچنین نشان میدهد شوک انرژی ناشی از جنگ علیه ایران در حال نفوذ عمیقتر به اقتصاد اروپا است. خبرگزاری رویترز در این باره نوشته است که شوک انرژی سیاستگذاران اروپایی را با معضل روبهرو کرده است، زیرا همزمان بر رشد اقتصادی تاثیر گذاشته و قیمتها را بالا میبرد. بنابر این گزارش، در حالی که اکثر اقتصاددانان میگویند این وضعیت همچنان به اندازه تورم و رکود شوک انرژی دهه 1970 قابل مقایسه نیست، اما بحران مربوط به هزینه زندگی را که پس از همهگیری کووید-19 رخ داد و میلیونها خانوار هنوز با آن مواجه هستند، تشدید خواهد کرد. به نوشته رویترز این امر به نوبه خود، تصمیمات بانک مرکزی اروپا در مورد تغییر نرخ بهره و نوع حمایتی که دولتهای منطقه از مصرفکنندگان درگیر با هزینههای بالای سوخت ارائه میکنند را سخت میکند.
به گزارش ایرنا به نقل از رویترز تحقیقی که از سوی شرکت«S&P Global» انجام شده روز پنجشنبه نشان داد که فعالیت در منطقه یورو در ماه می(اردیبهشت) شاهد شدیدترین کاهش نرخ خود در بیش از دو سال و نیم گذشته بوده است زیرا افزایش هزینههای زندگی، تقاضا در بخش خدمات غالب را کاهش داده و تورم قیمت نهادهها را به بالاترین حد خود در سه سال و نیم گذشته رسانده است. این در حالی است که کمیسیون اروپا بهطور جداگانه، پیشبینیهای رشد خود را برای اقتصاد منطقه یورو کاهش داد و اذعان کرده است که ممکن است این پیشبینیها بیشتر نیز کاهش یابد. براساس این گزارش در خارج از منطقه یورو، شرکتهای بریتانیا با توجه به تأثیر اقتصادی جنگ ایران و عدم قطعیت سیاسی در داخل انگلیس، بیشترین کاهش فعالیت خود را در بیش از یکسال تجربه کردند.
در فرانسه هم آنطور که اسپوتنیک نوشته است: دولت این کشور اعلام کرد ۷۱۰ میلیون یورو (حدود ۸۲۴ میلیون دلار) کمک جدید برای حمایت از بخشهای اقتصادی که بیشترین آسیب را از افزایش قیمت سوخت دیدهاند اختصاص خواهد داد؛ اقدامی که مجموع بسته حمایتی صنایع آسیبپذیر را به ۱.۲ میلیارد یورو میرساند.
دولت فرانسه همچنین اعلام کرد که بستههای حمایتی پیشین برای بخشهای کشاورزی، ماهیگیری، حملونقل و ساختوساز تا پایان ماه اوت تمدید میشود. علاوهبر این، کمک به کارگران کمدرآمدی که برای رفتوآمد کاری از خودرو شخصی استفاده میکنند، دو برابر خواهد شد.
کسری بودجه در عربستان
گزارشها از عربستان نیز حاکی است دولت سعودی همزمان با افزایش فشارهای مالی ناشی از جنگ تحمیلی آمریکاو رژیم صهیونیستی ضد ایران و نگرانی درباره درآمدهای نفتی، صدور قراردادهای جدید برای شرکتهای مشاورهای غربی را متوقف و بخشی از پرداختها را به تعویق انداخته است. روزنامه فایننشالتایمز در این زمینه به نقل از مدیران شرکتهای مشاورهای نوشته است: ریاض پس از آغاز درگیری نظامی با ایران، روند امضای قراردادهای تازه و پرداخت برخی صورتحسابها را محدود کرده تا کنترل بیشتری بر هزینههای دولتی و پروژههای «چشمانداز ۲۰۳۰» اعمال کند. براساس این گزارش، مقامهای سعودی به وزارتخانهها و نهادهای دولتی اعلام کردهاند تا اطلاع بعدی، هیچ قرارداد جدیدی بدون مجوز ویژه وزارت دارایی تایید نخواهد شد.
برخی مدیران نیز گفتهاند پرداختها دستکم تا ماه جولای (تیر) به تاخیر افتاده است. به گزارش ایرنا به نقل از فایننشالتایمز به گفته مدیران شرکتهای مشاورهای، جنگ اخیر و نگرانی درباره امنیت تنگه هرمز، ریاض را به سمت افزایش هزینههای دفاعی و بازنگری در اولویتهای اقتصادی سوق داده است. وزارت دارایی عربستان نیز اعلام کرد کسری بودجه این کشور در سهماهه نخست سال جاری به ۱۲۵.۷ میلیارد ریال سعودی رسیده که بالاترین سطح از سال ۲۰۱۸ محسوب میشود؛ این در حالی است که هزینههای دفاعی ۲۶درصد افزایش یافته است.