پیام ویژه - فارس /روزنامه الاخبار نوشت، در حالی که فضای سیاسی لبنان در مواجهه با تجاوزات مداوم اسرائیل با نوعی انفعال از سوی دستگاه حاکمه روبروست، ارتش لبنان با اتخاذ رویکردی قاطع، در حال ترسیم مرزهای جدید حاکمیت ملی است.
روزنامه الاخبار لبنان نوشت، لبنان در حال حاضر در وضعیتی از رکود و انفعال سیاسی و امنیتی قرار دارد؛ وضعیتی که در آن، تحرکات سیاسی و دیپلماتیک، همگام با واقعیتهای پرشتاب میدانی پیش نمیروند. مسیرهای گشوده برای حل بحران در جنوب، روابط با پایتختهای عربی و غربی، و بحثهای مربوط به آینده استقرار نیروها، همگی در هالهای از ابهام قرار دارند. در این میان، چشمها به تحولات میان ایران و آمریکا دوخته شده است؛ چراکه هرگونه تغییر در این سطح، میتواند قواعد بازی را در لبنان نیز بازآرایی کند.
در جنوب لبنان، وقایع با سرعتی فراتر از ظرفیتهای سیاسی در حال رخ دادن هستند. اسرائیل به عملیاتهای نظامی و تخریبهای خود ادامه میدهد، در حالی که ساختار سیاسی لبنان، در تلاشی بیثمر، درصدد تثبیت ترتیبات امنیتی جدید بر پایه عقبنشینی اسرائیل است؛ ترتیباتی که تمام امیدها را به ضمانتهای آمریکا بسته است.
در این میان، ژنرال رودولف هیکل، فرمانده ارتش، با اتخاذ موضعی قاطع، از ورود به هرگونه طرحی که تنها به نفع اسرائیل باشد، خودداری کرده است. او به طرفهای ذیربط ابلاغ کرده است که ارتش لبنان، تا زمانی که اسرائیل اقدام متقابل مشخصی برای عقبنشینی ارائه ندهد، در گسترش استقرار خود در «مناطق آزمایشی» پیشروی نخواهد کرد. هدف ارتش، جلوگیری از تبدیل شدن حضور نظامی به یک «تعهد یکجانبه» است، در حالی که اسرائیل همچنان به تحمیل واقعیتهای میدانی و عملیاتهای خود ادامه میدهد.
در واقع، ارتش لبنان با رد این طرحها، میکوشد مانع از آن شود که «مناطق آزمایشی» به ابزاری برای تثبیت حضور اسرائیل در خاک لبنان تبدیل شوند.
در همین راستا، محافل نزدیک به رئیسجمهور لبنان، جوزف عون، از رویکردی متفاوت سخن میگویند. عون منتظر طرحی از سوی آمریکا است که فراتر از فرمولهای تکراری گذشته باشد. بر اساس این گزارشها، عون به طرفهای آمریکایی ابراز داشته که خواهان ارائه یک «طرح جامع» است که شامل مراحل مشخص، مکانیسمهای اجرایی و تعیین طرفهای تضمینکننده باشد. این در حالی است که واشنگتن بر پایان دادن به مأموریت «یونیفل» تا پایان سال جاری اصرار دارد و ایدههای فرانسه مبنی بر حفظ نیروی ناظر در جنوب را نپذیرفته است.
این محافل اشاره میکنند که آمریکاییها به رئیسجمهور لبنان وعده دادهاند برنامهای ارائه دهند، مکانیسمی برای راستیآزمایی وضع کنند و طرفهایی که میتوانند نقشی در جنوب ایفا کنند را تعیین نمایند. این نقطه در محاسبات لبنان، امری مرکزی به نظر میرسد، زیرا آنچه از واشنگتن خواسته میشود، طبق این رویکرد، محدود به فشار بر اسرائیل برای عقبنشینی نیست، بلکه شامل فراهم کردن چتر سیاسی و امنیتی است که از فروپاشی هرگونه تفاهم در اولین درگیری و برخورد میدانی جلوگیری کند. پرسش لبنان این است: چه کسی نظارت میکند؟ چه کسی تضمین میدهد؟ چه کسی وقوع نقض توافق را تشخیص میدهد؟ و چه کسی قدرت ملزم کردن طرف متخلف به بازگشت به ترتیبات توافقشده را دارد؟
حساستر اینکه عون، بنا بر آنچه مطرح میشود، این تضمینها را به پروندهای گره میزند که بسیار فراتر از جنوب است.
دادههای موجود حاکی از آن است که اگر آمریکاییها ضمانتهای جدی و واضحی درباره عقبنشینی، مکانیسم راستیآزمایی و ترتیبات امنیتی ارائه دهند، او آماده است که «سلاح حزبالله» را در سطح کل لبنان روی میز مذاکره بگذارد.
در این چارچوب، آمریکاییها به لبنان پیشنهاد کردهاند مذاکرات پس از حدود دو هفته در رم از سر گرفته شود، مشروط بر اینکه هیئت لبنانی شامل نمایندگان سیاسی و نظامی باشد. اگر این تاریخ تثبیت شود، این نخستین آزمون عملی برای مسیری خواهد بود که عون از آن سخن میگوید؛ بهویژه از جهت بررسی مراحل عقبنشینی و مکانیسمهای اجرا و راستیآزمایی آن، به جای اکتفا به تعهدات کلی. در همین راستا، منابع «الشرق بلومبرگ» گزارش دادند که مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در ۲۸ سپتامبر جاری با نواف سلام، نخستوزیر، در واشنگتن دیدار خواهد کرد.
همزمان با این تحرکات در خط لبنان، نخستوزیر رژیم اشغالگر، بنیامین نتانیاهو، عصر دیروز با سفیر آمریکا در لبنان، میشل عیسی، و سفیر آمریکا در اراضی اشغالی، مایک هاکابی، دیدار کرد که این افراد هدایت گفتگوها میان اسرائیل و لبنان را بر عهده دارند. این دیدار این پرسش را مطرح میکند که آیا واشنگتن واقعاً فرمول جدید قابل اجرایی در دست دارد، یا مذاکرات دوباره به دور باطل شروط اسرائیل بازخواهد گشت؟
در مقابل، به نظر نمیرسد اسرائیل منتظر کامل شدن نقشه سیاسی بماند. عملیاتهای نظامی، تخریب و خاکبرداری در تعدادی از مناطق جنوبی همچنان ادامه دارد.
اینجاست که پارادوکس نمایان میشود: در حالی که از ارتش لبنان خواسته میشود برای آمادهسازی مقدمات عقبنشینی، توانایی خود را در برقراری امنیت اثبات کند، اسرائیل به عملیات نظامی خود ادامه داده و مواضعش را حفظ میکند؛ موضوعی که مأموریت ارتش را پیچیدهتر میسازد. در این معادله، موضع هیکل در قبال گسترش استقرار، فراتر از یک جزئیات نظامی است؛ چرا که میتواند نشاندهنده حدود آمادگی نهاد نظامی برای ورود به ترتیباتی باشد که به اعتقاد آن، شروط سیاسی و میدانیاش تکمیل نشده است.