پیام ویژه -
پایگاه خبری تحلیلی مثلث آنلاین:
چند سال پیش ایدهای عجیب در بازار کریپتو مطرح شد: اینکه آیا میشود یک ارز دیجیتال را فقط با لمس یک دکمه روی موبایل استخراج کرد؟ آن هم بدون دستگاههای گران قیمت و بدون مصرف برق زیاد! همین وعده ساده باعث شد میلیونها کاربر در سراسر جهان اپلیکیشنی به نام Pi Network را نصب کنند و هر روز دکمه «ماین» را بزنند.
اما با گذشت زمان، سوال مهمتری شکل گرفت: آیا این پروژه واقعاً ارزش اقتصادی دارد یا فقط یک کلاهبرداری بزرگ است؟ با مطرح شدن بحث لیست شدن توکن Pi و شکلگیری بازارهای غیررسمی برای آن، بررسی واقعیتهای پشت این پروژه برای کاربران تازهوارد اهمیت بیشتری پیدا کرده است. در این مقاله، از سازوکار Pi Network تا آینده احتمالی آن را بررسی میکنیم.
پای نتورک چیست و چطور کار میکند؟
پای نتورک پروژهای است که در سال ۲۰۱۹ توسط گروهی از پژوهشگران دانشگاه استنفورد معرفی شد. هدف این پروژه ایجاد یک ارز دیجیتال بود که کاربران عادی بتوانند بدون نیاز به تجهیزات پیچیده و پرمصرف در فرآیند شبکه مشارکت کنند.
برخلاف بیت کوین که برای استخراج به قدرت پردازشی بالا و مصرف انرژی زیاد نیاز دارد، پای نتورک تلاش کرده است مدل سادهتری برای مشارکت کاربران ارائه دهد. این شبکه از الگویی شبیه به پروتکل اجماع استلار (Stellar Consensus Protocol) استفاده میکند؛ مدلی که در آن اعتبار شبکه از طریق ارتباطات و «دایرههای اعتماد» میان کاربران شکل میگیرد.
در اپلیکیشن Pi، کاربران با فعال کردن روزانه حساب خود در فرآیندی که «ماینینگ» نامیده میشود شرکت میکنند. اما در واقع این فرآیند بیشتر نوعی ثبت مشارکت کاربران در شبکه است تا استخراج واقعی مانند بیت کوین. به همین دلیل اجرای آن فشار قابلتوجهی به پردازنده یا باتری گوشی وارد نمیکند.
در سالهای ابتدایی فعالیت پروژه، توکنهای Pi تنها در داخل اپلیکیشن قابل مشاهده بودند و امکان انتقال آزاد آنها وجود نداشت. بعدها شبکه وارد مرحلهای به نام Enclosed Mainnet شد؛ مرحلهای که در آن کاربران میتوانند پس از انجام احراز هویت (KYC) دارایی خود را به کیف پول شبکه منتقل کنند. این احراز هویت انتقاد کاربران زیادی را به همراه داشت چون افراد زیادی موفق نشدند فرآیند آن را طی کنند. البته هنوز ارتباط کامل PI با صرافیهای خارجی محدود است؛ چرا که پلتفرمهای زیادی آن را لیست نکردهاند.
از نظر مدل عرضه هم پای نتورک به گونهای طراحی شده است که نرخ تولید آن به تدریج کاهش یابد. به عبارت دقیقتر با افزایش تعداد کاربران شبکه، میزان توکنهایی که هر کاربر میتواند استخراج کند کمتر میشود. هدف این مدل ایجاد نوعی کمیابی تدریجی همزمان با رشد شبکه است.
آیا پای نتورک کلاهبرداری است؟
با وجود جامعه کاربری بسیار بزرگ، Pi Network همچنان یکی از بحثبرانگیزترین پروژههای کریپتویی محسوب میشود. در ابتدا بسیاری از کاربران نسبت به مدل « ضربه زدن برای استخراج » شک داشتند اما در ادامه پروژههایی مثل نات کوین و همستر کامبت نشان دادند مدلهای مبتنی بر تعامل روزانه کاربران میتوانند در جذب مخاطب گسترده موفق باشند. با این حال فاصله بین تعداد کاربران و میزان حضور واقعی PI در بازارهای مالی باعث شد همچنان با انتقادات زیادی روبهرو شود.
از یک طرف، پروژه مذکور بعضی از نشانههای یک پروژه واقعی را دارد. برای مثال وایت پیپر رسمی آن منتشر شده، تیم توسعهدهندهاش مشخص است و اعضای آن اعلام کردهاند در حال توسعه زیرساختی برای ایجاد اپلیکیشنها و خدمات مختلف روی شبکه Pi هستند.
اما از طرف دیگر، چند عامل باعث شده است بخشی از جامعه کریپتو نتواند به PI اعتماد کند. یکی از مهمترین مسائل، نبود بازار آزاد و بزرگ برای معامله توکن Pi است. در برخی صرافیها نسخههایی از این توکن معامله میشود، اما بسیاری از این معاملات در قالب IOU انجام میشوند؛ یعنی کاربران در عمل روی ارزش احتمالی توکن در آینده معامله میکنند، نه خود دارایی قابل انتقال روی شبکه اصلی.
همچنین مدل رشد Pi Network تا حد زیادی بر اساس سیستم دعوت کاربران جدید شکل گرفته است. این موضوع باعث رشد سریع جامعه کاربری شد، اما برخی تحلیلگران معتقدند برای پایداری بلندمدت یک پروژه بلاک چینی، علاوه بر کاربران، وجود کاربردهای واقعی و فعالیت اقتصادی در شبکه نیز ضروری است.
از طرف دیگر، اکوسیستم برنامهها و خدمات مبتنی بر Pi هنوز در مراحل اولیه توسعه قرار دارد. بسیاری از پروژههای موفق کریپتویی از جمله سولانا، ریپل و اتریوم توانستهاند کاربردهای مشخصی در حوزههایی مانند دیفای، پرداخت یا زیرساخت بلاک چین ایجاد کنند؛ در حالی که Pi هنوز در حال تلاش برای ساخت چنین اکوسیستمی است.
به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران Pi Network را نه یک کلاهبرداری قطعی و نه یک پروژه تثبیتشده میدانند، بلکه آن را پروژهای در حال آزمایش میبینند که ارزش واقعیاش در آینده مشخص خواهد شد.
آینده ارز پای نتورک به چه عواملی بستگی دارد؟
آینده و قیمت pi بیشتر از هر چیز به این بستگی دارد که تیم توسعهدهنده آن بتواند این پروژه را از یک اپلیکیشن محبوب موبایلی به یک اکوسیستم واقعی بلاک چینی تبدیل کند . در حال حاضر میلیونها کاربر در این شبکه ثبت نام کردهاند، اما تعداد کاربران به تنهایی نمیتواند ارزش اقتصادی یک ارز دیجیتال را تضمین کند.
یکی از مهمترین عوامل، توسعه کاربردهای واقعی برای توکن Pi است. اگر توسعهدهندگان بتوانند اپلیکیشنها، بازارها یا خدماتی ایجاد کنند که در آنها از Pi به عنوان ابزار پرداخت یا مبادله استفاده شود، تقاضای واقعی برای این توکن شکل خواهد گرفت.
عامل مهم دیگر، باز شدن کامل شبکه و اتصال آن به بازارهای جهانی است. در حال حاضر شبکه Pi در مرحلهای قرار دارد که تعامل آن با بسیاری از صرافیها محدود است. در صورت باز شدن کامل شبکه و لیست شدن در صرافیهای بزرگ، امکان کشف قیمت واقعی و افزایش حجم معاملات فراهم خواهد شد.
در کنار این موارد، اعتماد و مشارکت جامعه کاربران نیز اهمیت دارد. اگر کاربران اولیه شبکه همچنان فعال باقی بمانند و استفاده از Pi در خدمات مختلف گسترش پیدا کند، این موضوع میتواند به پایداری پروژه و افزایش قیمت pi کمک کند. در مقابل، اگر توسعه شبکه پای نتورک کند پیش برود یا کاربران به مرور علاقه خود را از دست بدهند، احتمال کاهش توجه بازار نیز وجود خواهد داشت.
همانطور که در نمودار زیر مشاهده میشود، قیمت توکن PI پس از راهاندازی ابتدا تا محدوده ۳ دلار رشد کرد، اما سپس وارد یک روند نزولی شدید شد و تا زمان نگارش این مطلب به حوالی ۰.۱۴۸ دلار کاهش یافته است.
جمعبندی
پای نتورک پروژهای است که با وعده استخراج ساده از طریق موبایل توانست توجه میلیونها کاربر را جلب کند، اما هنوز مسیر طولانی برای تثبیت جایگاه خود در بازار ارزهای دیجیتال دارد. وجود تیم آکادمیک، وایت پیپر رسمی و راهاندازی شبکه اصلی نشانههایی مثبت هستند، اما نبود بازار آزاد و کاربردهای اقتصادی بزرگ باعث شده آینده آن همچنان نامشخص باقی بماند.
در نهایت سرنوشت Pi Network به میزان توسعه اکوسیستم و پذیرش آن در بازار بستگی دارد. اگر این پروژه بتواند از جامعه کاربری بزرگ خود برای ایجاد کاربردهای واقعی استفاده کند، ممکن است به یکی از پروژههای قابل توجه تبدیل شود. اما اگر چنین اکوسیستمی شکل نگیرد، ممکن است پای نتورک بیشتر به عنوان یک تجربه اجتماعی بزرگ و موجی موقت در تاریخ بازار ارزهای دیجیتال شناخته شود.