چین، برنده پنهان جنگ؟

پیام ویژه - دنیای اقتصاد / متن پیش رو در دنیای اقتصاد منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
جنگ علیه ایران و اختلال در تنگه هرمز، آسیب‌های اقتصادی عمیقی به بسیاری از کشورها وارد کرده و برخی صنایع را به دلیل افزایش شدید قیمت انرژی، کود و مواد شیمیایی به ورطه سقوط کشانده است. اما این بحران ظاهرا یک مزیت رقابتی بزرگ برای چین به ارمغان آورده است.
کسری غفوری| جنگ علیه ایران و اختلال در تنگه هرمز، آسیب‌های اقتصادی عمیقی به بسیاری از کشورها وارد کرده و برخی صنایع را به دلیل افزایش شدید قیمت انرژی، کود و مواد شیمیایی به ورطه سقوط کشانده است. اما این بحران ظاهرا یک مزیت رقابتی بزرگ برای چین به ارمغان آورده است.
در حالی که شوک‌های انرژی و چالش‌های زنجیره تامین ناشی از این جنگ دردسرهایی برای پکن ایجاد کرده، این کشور تا حد زیادی توانسته از جهش تورم و پیامدهای مخرب اقتصادی و سیاسی که گریبانگیر سایر کشورها شده در امان بماند. 
بر اساس تحلیل گروه مشاوره آسیا مستقر در واشنگتن، دلیل اصلی این مصونیت، اتکای چین به ذخایر عظیم نفت و گاز و همچنین منابع انرژی پاک است. این وضعیت جایگاه چین را به عنوان یک قطب رقابتی تولید در جهان به شدت تقویت کرده و به خوبی نشان داده که پکن توانایی بالایی در استفاده از ابزارهای قیمتی، کنترل صادرات، یارانه‌ها و مدیریت ارز برای مهار شوک‌های اقتصادی دارد.
اختلالات زنجیره تامین همچنین به پکن کمک کرد تا خود را به عنوان یک شریک تجاری باثبات به جهان معرفی کند و تقاضای جهانی برای فناوری‌های انرژی پاک مانند پنل‌های خورشیدی و خودروهای الکتریکی را که کاملا تحت سلطه چین است، افزایش دهد. 
کرت کمپبل، رئیس گروه آسیا و از مقامات پیشین دولت آمریکا معتقد است که به سختی می‌توان چین را برنده مطلق این میدان ندانست. آسیا به عنوان بزرگترین قطب تولید جهان، به شدت به خاورمیانه وابسته است و ۸۰ درصد نفت و ۹۰ درصد گاز طبیعی خود را از مسیر تنگه هرمز تامین می‌کند. البته تبعات این جنگ بسیار فراتر از بازار انرژی بوده و تولید محصولات حیاتی مانند مواد پتروشیمی، هلیوم و گوگرد را نیز مختل کرده است.
با وجود ادعای دولت ترامپ مبنی بر دستیابی به یک توافق صلح، سایه تنش همچنان پابرجاست و این امر هزینه‌های بیمه و حمل‌ونقل مسیرهای جایگزین را همچنان بالا نگه خواهد داشت. بر اساس گزارش اخیر نیویورک تایمز، هرچند کارخانه‌های چینی همچنان به واردات موادی چون گوگرد و هلیوم از این تنگه وابسته‌اند، اما این کشور با استفاده از ذخایر استراتژیک و کاهش واردات نفت خود، از بار سنگین افزایش قیمت جهانی انرژی گریخته است.
در مقابل، سایر کشورهای آسیایی با چالش‌های عظیمی روبرو هستند. در هند گرانی کود و سوخت به مخالفت‌های سیاسی دامن زده و در ژاپن افزایش قیمت انرژی، خودروسازان را مجبور به کاهش تولید کرده است. پیامدهای این بحران در آسیای جنوب شرقی بسیار شدیدتر است؛ فیلیپین با اعتصابات کارگری مواجه شده و در اندونزی تولیدکنندگان نیکل خروجی خود را کاهش داده‌اند. این شوک انرژی می‌تواند روند انتقال کارخانه‌های غربی از چین به کشورهای جنوب شرقی آسیا را به طور کامل متوقف کند.
اختلال در تنگه هرمز تاثیر مستقیم کمتری بر ایالات متحده داشته اما زنجیره تامین آسیایی قطعات حیاتی برای توسعه هوش مصنوعی و دیتاسنترهای آمریکایی را تحت فشار شدیدی قرار داده است. اکنون بزرگترین دغدغه جهانی این است که این بحران تا چه زمانی ادامه خواهد یافت، چرا که با ته کشیدن تدریجی ذخایر استراتژیک کشورهایی نظیر ژاپن و کره جنوبی، تداوم این بحران می‌تواند زنجیره تامین جهانی را با بحرانی تمام‌عیار روبه‌رو کند.