پیام ویژه - ایسنا / روزنامه «الشرقالاوسط» با انتشار اظهاراتی از شماری از مقامهای ارشد رژیم معمر قذافی، ابعاد تازهای از پرونده ناپدید شدن امام موسی صدر و همراهان او در لیبی را روایت کرده است؛ اظهارات و شهادتهایی که در آنها از احتمالهای مختلف سخن گفته شده است.
به گزارش ایسنا، امام موسی صدر، شیخ محمد یعقوب و روزنامهنگار عباس بدرالدین در اوت ۱۹۷۸ و در جریان سفر به لیبی ناپدید شدند. با گذشت سالها از سقوط رژیم قذافی، همچنان ابعاد این پرونده روشن نشده و سرنوشت دقیق این سه نفر در هالهای از ابهام قرار دارد.
در همین راستا، روزنامه «الشرقالاوسط» در گزارشی مستند، اظهارات شماری از مقامهای ارشد رژیم معمر قذافی را درباره سرنوشت امام موسی صدر منتشر کرده است. بر اساس این روایتها، «عبدالمنعم الهونی» از مقامهای ارشد پیشین رژیم قذافی، صراحتاً ادعا کرده است که امام موسی صدر کشته شده است. به گفته او، احتمال دارد پس از کشته شدن امام موسی صدر، پیکر وی به شهر سبها در جنوب لیبی منتقل شده باشد.
الهونی در این زمینه به سرنوشت «نجمالدین الیازجی» خلبان قذافی نیز اشاره کرده است. بر اساس این روایت، الیازجی مدت کوتاهی پس از ناپدید شدن امام موسی صدر کشته شد و این احتمال مطرح شده است که وی از چگونگی انتقال پیکر امام موسی صدر اطلاع داشته باشد. خانواده الیازجی نیز بر این باور بودند که اطلاع او از این پرونده میتوانسته یکی از دلایل حذف وی باشد.
درخواست امام خمینی از لیبی
«عبدالسلام جلود» از چهرههای ارشد رژیم قذافی نیز درباره این پرونده اظهاراتی داشته است. او گفته است که امام خمینی خواستار روشن شدن سرنوشت امام موسی صدر شده بود تا این پرونده به مانعی در مسیر همکاری میان انقلاب ایران و لیبی تبدیل نشود.
جلود روایت کرده است که در مقطعی درباره سرنوشت امام موسی صدر با قذافی صحبت کرده، اما قذافی در واکنش به سخنان او گفته است: «آیا مرا متهم میکنی؟» وی بر اساس اطلاعاتی که در اختیار داشت، احتمال کشته شدن امام موسی صدر و دفن پیکر او را مطرح کرده است.
«عبدالرحمن شلقم» وزیر خارجه پیشین لیبی نیز روایت دیگری از این پرونده ارائه کرده است. به گفته او، امام موسی صدر بنا بر برخی گزارشها به توصیه «هواری بومدین» رئیسجمهور وقت الجزایر، به لیبی سفر کرده بود.
شلقم احتمال داده است که اختلافات مذهبی نیز در این ماجرا نقش داشته باشد؛ زیرا قذافی پیرو مذهب مالکی و اهل سنت بود، در حالی که امام موسی صدر روحانی شیعه بود. پس از ناپدید شدن امام موسی صدر نیز روایتهای مختلفی درباره سرنوشت او مطرح شد؛ از جمله ادعای حضور فردی به جای او در ایتالیا.
شلقم گفته است قذافی از او خواسته بود درباره سرنوشت امام موسی صدر تحقیق کند و حقیقت ماجرا را مشخص کند. پس از سقوط رژیم قذافی نیز روایتهای دیگری درباره این پرونده مطرح شد؛ از جمله احتمال نقش داشتن گروه ابونضال یا انگیزههای مالی، اما هیچیک از این روایتها به طور قطعی اثبات نشد.
«علی عبدالسلام التریکی» از دیگر مقامهای پیشین لیبی نیز گفته است که وزارت خارجه لیبی صرفاً دعوت مقامهای لیبی از امام موسی صدر را به طرف لبنانی منتقل کرده بود و او از چگونگی و زمان ورود امام موسی صدر به لیبی اطلاع دقیقی نداشت.
به گفته التریکی، مقامهای ایتالیایی بعدها اعلام کردند که امام موسی صدر از طرابلس به رم رفته است. با این حال، در ادامه روایتهای دیگری درباره درگیری و اختلاف شدید میان امام موسی صدر و قذافی مطرح شد. التریکی این حادثه را جنایتی عجیب و تأسفبار توصیف کرده است.
جزئیات فریب سفر به ایتالیا
در بخش دیگری از این شهادتها، «نوری المسماری» رئیس دفتر قذافی، روایت دقیقتری از ماجرای ادعایی سفر امام موسی صدر به ایتالیا ارائه کرده است.
به گفته المسماری، «عبدالله السنوسی» از بستکان نزدیک معمر قذافی و رئیس دستگاه امنیتی و اطلاعاتی وی از او پرسیده بود که آیا برای ورود به ایتالیا، گذرنامهها باید مهر شود یا خیر. پس از آن، سه گذرنامه برای دریافت روادید ایتالیا در اختیار او قرار گرفت که یکی از آنها متعلق به امام موسی صدر بود.
المسماری تأکید کرده است که امام موسی صدر هرگز لیبی را ترک نکرده و مقامهای ایتالیایی در این ماجرا در واقع قربانی یک فریب بودهاند.
بر اساس روایت او، سه نفر با استفاده از گذرنامههای امام موسی صدر و دو همراهش وارد رم شدند. یکی از این افراد، که فردی بلندقد بود و لباسهایی شبیه لباس امام موسی صدر بر تن داشت، خود را به جای او معرفی کرد.
در همین حال، گذرنامههای امام موسی صدر، شیخ محمد یعقوب و عباس بدرالدین و همچنین سجاده نماز امام موسی صدر در هتل باقی گذاشته شد تا این تصور ایجاد شود که آنها وارد ایتالیا شدهاند. افراد مذکور نیز بعداً با استفاده از گذرنامههای دیپلماتیک لیبی، ایتالیا را ترک کردند.
این روایتها در حالی مطرح شدهاند که تحقیقات قضایی ایتالیا نیز ادعای ورود امام موسی صدر و همراهانش به این کشور را تأیید نکرده است. تحقیقات قضایی ایتالیا در نهایت به این نتیجه رسید که امام موسی صدر، محمد یعقوب و عباس بدرالدین در ۳۱ اوت ۱۹۷۸ وارد فرودگاه رم نشدهاند و حتی از مسیرهای زمینی نیز عبور نکردهاند. در همین تحقیقات، احتمال جعل آثار ورود و اقامت آنها در ایتالیا نیز مطرح شد.
از سوی دیگر، تحقیقات لبنان نیز بر این فرض استوار بوده که ناپدید شدن امام موسی صدر و دو همراهش در داخل خاک لیبی رخ داده است و افرادی دیگر تلاش کردهاند با جعل هویت آنها، مسیر تحقیقات را به سمت ایتالیا منحرف کنند.