پیام ویژه - تسنیم / یک رسانه عبری زبان اعتراف کرد، شکست جمهوریخواهان و سقوط نتانیاهو خبر از پایان دوره پوپولیسم میدهد.
روزنامه زیمان یسرائیل در مقالهای در این رابطه آورده است: بعد از یک دوره که بیش از 2 دهه به طول انجامیده جهان ظاهرا خود را آماده همسو شدن با یک دوره جدید سیاسی میکند، دورهای که در آن ساختار نهاد محور جای رهبر قدرتمند و کاریزماتیک را میگیرد و وفاداریهای شخصی به تعهدات در مقابل ارزشها میدهد، این تحول مختص یک محل یا منطقه نیست بلکه از ایالات متحده تا برزیل و از مجارستان تا اسرائیل را در بر گرفته و در قابل آن پوپولیسم سیاسی به عنوان یک قدرت اساسی جای خود را به چارچوبهای دموکراسی لیبرالیستی میدهد.
در این مقاله آمده است: نتایج آخرین انتخابات در اسرائیل و ایالات متحده، روند ادامه بقای پوپولیسم را با تردیدهایی روبهرو کرده است. بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ که از برجستهترین رهبران پوپولیست در دهههای اخیر به شمار میروند، ضربات انتخاباتی سنگینی متحمل شدند.
اگرچه هر دو همچنان از نفوذ سیاسی قابلتوجهی برخوردارند، اما نتایج انتخابات نشاندهنده محدودیت توانایی آنها برای تسلط بر نظام سیاسی است.
آیا این اتفاق تصادفی است، یا واکنشی موقت از سوی رایدهندگانی سرخورده، یا اینکه آغاز تغییری تاریخی و گستردهتر به شمار میرود؟
پوپولیسم در خلأ پدید نیامد. بحران اقتصادی سال 2008، جهانیشدن، گسترش شکافهای اجتماعی، بحرانهای مهاجرت، تضعیف احزاب سنتی و از دست رفتن اعتماد به نخبگان، زمینه مناسبی برای ظهور رهبرانی فراهم کرد که وعده میدادند قدرت را به مردم بازگردانند.
و نویسنده نتیجه میگیرد که به این ترتیب، یکی از بزرگترین تناقضهای آن دوره شکل گرفت: رهبرانی که از طریق دموکراسی انتخاب شده بودند، گاهی الگوهایی از حکمرانی را در پیش گرفتند که توازنها و سازوکارهای نظارتی زیربنای آن را تضعیف میکرد.
تمایز قائل شدن میان پوپولیسم ــ که محور آن تقابل میان مردم و نخبگان است ــ و اقتدارگرایی ــ که در پی متمرکز کردن قدرت و تضعیف محدودیتهای نهادی است ــ اهمیت دارد. هر حرکت پوپولیستی لزوماً ضددموکراتیک نیست، اما هنگامی که این دو پدیده با یکدیگر همراه میشوند، خطر فرسایش از درون افزایش مییابد.
تا به این نقطه برسد که نتایج انتخابات برای نتانیاهو و ترامپ: ضربهای به افسانه رهبر شکستناپذیری است که از خود ساختهاند.
نتایج انتخابات در اسرائیل و ایالات متحده، بهویژه از آن جهت اهمیت این بحث را برجسته میکند که بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ رهبران سیاسی دم دستی نیستند. هر دوی آنها طی سالها موفق شدند اردوگاه سیاسیای پیرامون خود شکل دهند که تا حد زیادی با شخصیت آنها همذاتپنداری میکند. همچنین هر دو، رویارویی با رقبای خود و برخی نهادهای حکومتی را به یکی از عناصر اصلی گفتمان سیاسیشان تبدیل کردند.
در اسرائیل، نتایج انتخابات بیستوششمین دوره کنست نشان داد که ائتلاف نتانیاهو تنها 53 کرسی به دست آورده است؛ درحالیکه ائتلاف تغییر 67 کرسی کسب کرده است. حزب لیکود با 27 کرسی همچنان بزرگترین حزب باقی ماند، اما اردوگاهی که نتانیاهو رهبری آن را بر عهده دارد، اکثریت پارلمانی لازم برای تشکیل دولت را از دست داد و به زیر کشیده شد.
از سوی دیگر، احزاب عربی با کسب 19 کرسی به دستاوردی تاریخی دست یافتند و به عاملی تأثیرگذار در مسئله تشکیل دولت تبدیل شدند.
این شکست سیاسی بزرگی برای نتانیاهو به شمار میرود، حتی اگر لزوماً به معنای پایان فعالیت سیاسی او نباشد. این نتیجه، این تصور را تضعیف میکند که یک رهبر مسلط، که در میان هوادارانش از وفاداری عمیقی برخوردار است، میتواند تا زمانی نامحدود به حکمرانی ادامه دهد.
در ایالات متحده نیز اوضاع به همان اندازه دراماتیک است. در انتخابات میاندورهای نوامبر 2026، دموکراتها کنترل هر دو مجلس کنگره را به دست گرفتند؛ آن هم پس از آنکه جمهوریخواهان حتی در ایالتهایی که پایگاههای سنتی آنها محسوب میشدند، متحمل شکستهای سنگینی شدند، این واقعیت برای ترامپ هم ملموس تر شد.
اگرچه ترامپ همچنان رئیسجمهور ایالات متحده است، اما از دست دادن کنترل کنگره، نظامی قویتر از توازن و نظارت ایجاد میکند که توانایی او را برای پیشبرد دستورکارش بدون دستیابی به توافق سیاسی محدود میسازد.
این دو مورد یکسان نیستند. نتانیاهو در انتخابات سراسری شرکت کرد، درحالیکه ترامپ در انتخابات میاندورهای با شکست حزبش روبهرو شد. بااینحال، در هر دو مورد، شکاف میان قدرت شخصی رهبر و توانایی او برای حفظ کنترل سیاسی آشکار شد.